اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
لکِن‌ِ الَّذِين‌َ اتَّقَوا رَبَّهُم لَهُم غُرَف‌ٌ مِن فَوقِها غُرَف‌ٌ مَبنِيَّةٌ تَجرِي مِن تَحتِهَا الأَنهارُ وَعدَ اللّه‌ِ لا يُخلِف‌ُ اللّه‌ُ المِيعادَ «20»
لکن کساني که تقواي الهي پيدا کردند و از مخالفت پرهيز نمودند براي آنها غرفه‌هائيست که از فوق آنها غرفه‌هاي ديگر
جلد 15 - صفحه 299
بناء شده و جاريست از زير آن غرفه‌ها نهرهايي وعده الهيست و خداوند خلف وعده نميکند.
لکِن‌ِ الَّذِين‌َ اتَّقَوا رَبَّهُم مراتب تقوي را مکرر بيان کرده‌ايم درجه اول تقواي از عقائد فاسده و مذاهب باطله و طرق ضاله است که مرادف با ايمان است و ايمان هم مراتب زيادي دارد از علم اليقين و عين اليقين و حق اليقين و پس از آن تقواي از معاصي و محرمات الهيه و آنها هم بسيار است معاصي ترکيه ترک واجبات مثل صلوة و صوم و زکاة و خمس و امر بمعروف و نهي از منکر و حج و جهاد و تولّي مواليان و تبرّي از اعداء و أداء حقوق واجبه و وفاء بعهد و نذر و يمين و ساير واجبات الهيه و معاصي فعليه جوارحيه معاصي زبان از کذب و غيبت و سعايت و نمامي و فحش و غير اينها که گفتند زبان 25 معصيت دارد معاصي چشم نظر بنامحرم و نظر بعورت غير و نظر سوء بمؤمن که خائنة- الاعين گفتند معاصي گوش استماع غيبت و ساز و آواز و کلمات محرمه و معاصي يد ظلم و تعدي و ايذاء و قتل و ضرب و غير اينها معاصي رجلين رفتن در بسياري از مجالس و مراکز سوء و غير اينها و مؤمنين در ترک اينکه معاصي اختلاف زيادي دارند.
لَهُم غُرَف‌ٌ مِن فَوقِها غُرَف‌ٌ مَبنِيَّةٌ که درجات بسيار دارد هر چه ايمان و تقوي بالا رود درجات بالا ميرود تَجرِي مِن تَحتِهَا الأَنهارُ از پاي قصرها و غرفه‌ها که ميفرمايد فِيها أَنهارٌ مِن ماءٍ غَيرِ آسِن‌ٍ وَ أَنهارٌ مِن لَبَن‌ٍ لَم يَتَغَيَّر طَعمُه‌ُ وَ أَنهارٌ مِن خَمرٍ لَذَّةٍ لِلشّارِبِين‌َ وَ أَنهارٌ مِن عَسَل‌ٍ مُصَفًّي محمّد آيه 17.
وَعدَ اللّه‌ِ وعده الهيست براي اهل تقوي.
لا يُخلِف‌ُ اللّه‌ُ المِيعادَ چون خلف وعد قبيح است و فعل قبيح محال است از خداوند متعال صادر شود بلي خلف وعيد که وعده عذاب باشد بسا حسن پيدا ميکند اگر مورد قابليت عفو و مغفرت داشته باشد.
مسئله: وعده‌هايي که خداوند در قرآن و در لسان اخبار باهل معاصي
جلد 15 - صفحه 300
داده سه قسم است يک قسم اگر بطور اخبار باشد تخلف‌پذير نيست زيرا در تخلفش کذب لازم ميايد و کذب قبيح است و محال است از خدا صادر شود و يک قسم بنحو وعد است ولي محل قابليت ندارد مثل شرک و کفر و ضلالت و ظلم و عناد و امثال اينها آنهم تخلف پذير نيست زيرا احسان در محل غير قابل هم قبيح است قسم ثالث اينکه بنحو وعيد است و محل قابليت عفو دارد تخلفش از باب تفضل نه استحقاق مانعي ندارد.
مسئله: وعده‌هايي که بندگان بيکديگر ميدهند آنهم اقسامي دارد اگر در باب معاصيست تخلفش واجب است و اگر در قسمت عبادات است و احسان تخلفش قبيح است و اگر وعيد است اگر بدون حق است واجب است تخلف و اگر از روي حق است بسا حسن پيدا ميکند و بسا قبح موارد مختلف است.