اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أَ لَم تَرَ أَن‌َّ اللّه‌َ أَنزَل‌َ مِن‌َ السَّماءِ ماءً فَسَلَکَه‌ُ يَنابِيع‌َ فِي الأَرض‌ِ ثُم‌َّ يُخرِج‌ُ بِه‌ِ زَرعاً مُختَلِفاً أَلوانُه‌ُ ثُم‌َّ يَهِيج‌ُ فَتَراه‌ُ مُصفَرًّا ثُم‌َّ يَجعَلُه‌ُ حُطاماً إِن‌َّ فِي ذلِک‌َ لَذِکري لِأُولِي الأَلباب‌ِ «21»
آيا نمي‌بيني اينکه خداوند نازل ميفرمايد از طرف بالا آب را باران و برف و تگرگ پس روان ميکند آن آب را چشمه‌هايي در اطراف زمين پس از آن خارج ميفرمايد بآن آب زراعت‌هايي مثل فواکه و حبوب و بقول که هر کدام با يکديگر اختلاف رنگ دارند پس از آن خشک ميشود پس ميبيني آن زرع را زرد شده پس از آن قرار ميدهد او را خشک که از هم پاشيده ميشود پس محققا در اينکه قدرت‌نمايي هر آينه يادآوريست از براي صاحبان عقل و رشد و ادراک.
أَ لَم تَرَ و لو خطاب به پيغمبر است و لکن مراد جميع ذوي العقول و مکلفين است.
أَن‌َّ اللّه‌َ أَنزَل‌َ مِن‌َ السَّماءِ ماءً که خداوند بواسطه اشعه شمس ابخره را از دريا بصورت ابر و بتوسط باد در اطراف زمين که از قسمت آب بيرون است حرکت ميدهد و پس از سرد شدن بخار آب‌ها را بنقاط مختلفه ميباراند و در
جلد 15 - صفحه 301
تخوم زمين فرو ميروند.
فَسَلَکَه‌ُ يَنابِيع‌َ فِي الأَرض‌ِ چشمه‌ها و نهرها و رودخانه‌ها و چاهها ظاهر ميشود و از همين آب واحد و زمين واحد ثُم‌َّ يُخرِج‌ُ بِه‌ِ زَرعاً مثل گندم و جو، برنج، عدس، ماش، نخود، لوبيا و غير اينها.
مُختَلِفاً أَلوانُه‌ُ بعضي گفتند مراد انواع مختلف و اصناف متشتت و خواص متعدد و هر کدام طعمش متفاوت است و بعضي گفتند مراد همان رنگ‌هاي مختلف است.
ثُم‌َّ يَهِيج‌ُ خشک ميشود و از حال خضرويّة بيرون ميرود.
فَتَراه‌ُ مُصفَرًّا پس ميبيني او را زرد شده ثُم‌َّ يَجعَلُه‌ُ حُطاماً از هم پاشيده و جدا شده و ريخته شده که موقع حصاد است.
إِن‌َّ فِي ذلِک‌َ در اينکه قدرت نمايي که از يک آب و يک زمين چه اندازه حبوبات مختلفه خارج ميشود.
لَذِکري باعث يادآوريست و معرفت بخالق آنها که انسان هم مراتب سير دارد از نطفه تا بعث قيمة لکن لِأُولِي الأَلباب‌ِ نه کساني که تمام اينها را مستند بطبيعت عادم الشعور ميدانند بلکه خود طبيعت هم معدوم است و نيست نميتواند هست کند.
ذات نايافته از هستي‌بخش || کي تواند که شود هستي‌بخش