تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لَوْ أَنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً وَ مِثْلَهُ مَعَهُ لافْتَدَوْا بِهِ مِنْ سُوءِ الْعَذابِ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ بَدا لَهُمْ مِنَ اللَّهِ ما لَمْ يَکُونُوا يَحْتَسِبُونَ (47)
پس به جهت زيادتى مبالغه و تهديد فرمايد:
وَ لَوْ أَنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا: و اگر آنکه باشد مر آنان را که ظلم کردند و درگذشتند از جاده حق، ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً: آنچه در زمين است از مالها به تمامه، وَ مِثْلَهُ مَعَهُ: و مانند آن همه مالها با او، يعنى اگر دو برابر آنچه در دنياست مر ايشان را باشد، لَافْتَدَوْا بِهِ: هر آينه فديه دهند، يعنى خواهند که خود را بازخرند به آن، مِنْ سُوءِ الْعَذابِ: از شدت بدى عذاب، يَوْمَ الْقِيامَةِ: در
«1» منهج الصادقين، ج 8، ص 104.
جلد 11 - صفحه 253
روز رستخيز پذيرفته نشود، وَ بَدا لَهُمْ مِنَ اللَّهِ: و ظاهر شود مر ايشان را از جانب خدا اقسام عذاب و عقاب، ما لَمْ يَکُونُوا يَحْتَسِبُونَ: آنچه نبودند که گمان داشته بودند که به ايشان رسد. يا هويدا گردد از خداى جزاى آنچه مظنه ايشان نبوده باشد که آن سيئات است بلکه آنها را حسنات پنداشته و حال آنکه سيئات بوده باشد.
محمد بن سکندر در حين موت جزع مى‌کرد، سبب را پرسيدند، گفت:
مى‌ترسم ظاهر شود مرا آنچه گمان نداشتم آن را، بعد اين آيه تلاوت نمود (وَ لَوْ أَنَّ لِلَّذِينَ ...) «1».
در کتاب کاشف الحق- در آن وقت که بابا شجاع الدين فلان را زخم زده بود رفيقش به بالين آمده سر او را در کنار گرفت گفت: بشارت باد تو را به بهشت. آهى کشيده گفت: (دعنى ويلى ويلى من النار) پس آهى کشيده گفت: (الان لو کانت الدنيا لى افتديت بها من النار و لم اراها) الان اگر دنيا براى من بود فدا مى‌نمودم از هول و هيبت آتش تا آن را نبينم.