اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
بَل‌ِ اللّه‌َ فَاعبُد وَ کُن مِن‌َ الشّاکِرِين‌َ (66)
بلکه خداوند متعال را پس بايد عبادت کني و بوده باشي از شکرگزاران.
بَل‌ِ اضراب از ما قبل است يعني چون شرک موجب حبط اعمال ميشود و مورث خسران و زيان است بايد موحد شد.
اللّه‌َ فَاعبُد اللّه مفعول فَاعبُد ميشود و تقديم مفعول بر فعل دليل بر اختصاص است مثل إِيّاک‌َ نَعبُدُ وَ إِيّاک‌َ نَستَعِين‌ُ و فاء فاعبد تفريع بر ما قبل است يعني بعد از اينکه شرک نياوري که موجب حبط اعمالت ميشود و خاسر ميشوي پس بايد عبادت کني و پرستش نمايي اللّه را که اولين کلمه دين و اسلام توحيد عبادتيست و مفاد کلمه (لا اله الا اللّه) است و توحيد ذاتي و صفاتي و افعالي بدلالت التزامي کلمه توحيد است و از لوازم اوست چنانچه توحيد نظري بدلالت اقتضائيست و مکررا اشاره شده و امر بعبادت امر ارشاديست مثل امر باطاعت بحکم عقل مستقل واجب است عبادت و اطاعت او زيرا امر مولوي موجب تسلسل ميشود مثلا عبادت صلوة امر مولوي دارد که در ترکش عقوبت است اگر امر فاعبدهم مولوي باشد آنهم عبادت است بايد کرد و هکذا پس امتثال امر صلاتي هزارها امر دارد الي غير النهايه و ترکش هزارها معصيت است الي غير النهاية.
وَ کُن مِن‌َ الشّاکِرِين‌َ اينکه هم امر ارشاديست زيرا عقل حکم ميکند بوجوب شکر منعم و شکر هم درجاتي دارد اولا بداند که از جانب او است مستند به
جلد 15 - صفحه 341
اسباب و اقدام خود و ديگران نيست ثانيا بداند که از راه تفضل است نه استحقاق کسي از او طلبکار نيست و ثالثا نعم الهيه بسيار است که إِن تَعُدُّوا نِعمَةَ اللّه‌ِ لا تُحصُوها بالاخص نسبت بپيغمبر اکرم که اشرف مخلوقات است نعم ظاهريه و باطنيه جسمانيه و روحانيه داخليه و خارجيه الي ما شاء اللّه و رابعا بداند که از عهده شکر کوچکترين نعم او بر نميايد چه رسد بنعم عاليه.