اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ ما قَدَرُوا اللّه‌َ حَق‌َّ قَدرِه‌ِ وَ الأَرض‌ُ جَمِيعاً قَبضَتُه‌ُ يَوم‌َ القِيامَةِ وَ السَّماوات‌ُ مَطوِيّات‌ٌ بِيَمِينِه‌ِ سُبحانَه‌ُ وَ تَعالي عَمّا يُشرِکُون‌َ (67)
و نشناختند خداوند را حق شناختن و در عظمت و کبريايي و قدرت و توانايي و حال آنکه زمين بجميع آنچه در زمين و روي زمين است در قبضه قدرت او است روز قيامت و آسمانها پيچيده بيد راست او است منزه است خداوند و بالاتر است از آنچه شريک براي او قرار ميدهند.
وَ ما قَدَرُوا اللّه‌َ حَق‌َّ قَدرِه‌ِ تمام فرق عالم آن اندازه‌اي که واجب و لازم و در تحت قدرت آنها است که بايد معرفت بجلال و عظمت خدا را بشناسند نشناختند غير از اهل ايمان ببرکات و بيانات ائمه اطهار اما طبيعي که منکر اصل وجود حق است و اما حکماء قبل از اسلام که خدا را العياذ باللّه علة تامه ميدانند و يک معلول بيشتر بر او قائل نيستند که عقل اول ميگويند و اينکه علت و معلول انفکاک از يکديگر ندارند و قدرت و اختيار از براي او قائل نيستند و اما مشرکين که براي او شريک قرار دادند از ملائکه و انبياء و جن و اصنام و گاو و گوساله و غير اينها و اما کفار مثل يهود و نصاري و ساير فرق کفار او را جسم ميدانند و العياذ نسبت جهل و عجز باو ميدهند و براي او فرزند از بنات و بنين قائل هستند و اما عامه که صفات زائده قائل شدند.
وَ الأَرض‌ُ جَمِيعاً بتمام آنچه در او است.
قَبضَتُه‌ُ يَوم‌َ القِيامَةِ تشبيه است بکسي که چيزي را در يد خود قبض کند که هر نوع تصرفي بخواهد کند بتواند اشاره به اينکه تمام روز قيامت مبعوث ميشوند
جلد 15 - صفحه 342
و زمين قاعا صفصفا ميگردد يَوم‌َ تُبَدَّل‌ُ الأَرض‌ُ غَيرَ الأَرض‌ِ وَ السَّماوات‌ُ ابراهيم آيه چهل و نه.
وَ السَّماوات‌ُ مَطوِيّات‌ٌ بِيَمِينِه‌ِ اشاره بقوله تعالي يَوم‌َ نَطوِي السَّماءَ کَطَي‌ِّ- السِّجِل‌ِّ لِلکُتُب‌ِ انبياء آيه 104 و تعبير بيمين کنايت از تمام قدرت است چون دست راست قدرتش بر تصرفات بيش از چپ است.
سُبحانَه‌ُ وَ تَعالي عَمّا يُشرِکُون‌َ چه شرک در ذات که منسوب بابن کمونه است که در منظومه ميگويد «هويتان بتمام ذات قد خالفتا بابن الکمونة استند» و چه شرک در صفات که قائل بصفات زائده شدند مثل عامه و چه شرک در افعال که امر رزق و خلق را بغير او نسبت دادند و چه شرک در عبادت مثل عبده اصنام و چه شرک در نظر که امور را مستند باسباب و وسائط ميدانند.