تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ وَ الْأَرْضُ جَمِيعاً قَبْضَتُهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ السَّماواتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ سُبْحانَهُ وَ تَعالى عَمَّا يُشْرِکُونَ (67)
وَ ما قَدَرُوا اللَّهَ: و تعظيم نکردند و بزرگ نداشتند خداى را در نفسهاى خود، حَقَّ قَدْرِهِ: حق عظمت و بزرگى او را، که در حق او اعتقاد شرک و توجه به غير نمودند؛ يا وصف نمودند ذات سبحانى را آنچه را که حق وصف او نباشد، اينجاست که فرمودند:
اعتصام الورى بمغفرتک
عجز الواصفون عن صفتک
تب علينا فاننا بشر
ما عرفناک حق معرفتک
وَ الْأَرْضُ جَمِيعاً: و زمين تمام آن، قَبْضَتُهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ: در قبضه اقتدار او باشد روز قيامت، وَ السَّماواتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ: و همه آنها پيچيده شده بدست قدرت او است روز قيامت. اين تمثيل است براى اظهار قدرت باهره سبحانى و تنبيه بر آنکه افعال عظامى که افهام در آن حيران و اوهام به رسيدن آن سرگردانند، نسبت به قدرت کامله الهى در غايت سهولت و کمال آسانى است بر وجهى که همه زمينها با وجود عظم و ثخن آن نسبت به قدرت او مانند چيزى
جلد 11 - صفحه 268
است که قابضى به کف خود قبض کند و همه آسمانها نسبت به اقتدار او مثل آن چيزى است که شخصى آن را بدست خود گرفته و درهم پيچد.
در توحيد- ابن بابويه (رحمه اللّه) از حضرت صادق عليه السلام: قبضته يعنى ملکه لا يملکها معه احد ... قال: اليمين اليد و اليد القدرة و القوّة ... مطويّات بيمينه يعنى بقدرته و قوّته «1».
عبد اللّه عمر روايت نموده که پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود: حق سبحانه روز قيامت آسمانها را برهم پيچد به يد قدرت خود و فرمايد: «انا الملک، اين الجبارون؟ اين المتکبّرون؟» «2» سُبْحانَهُ وَ تَعالى: منزه است ذات سبحانى و متعالى است، عَمَّا يُشْرِکُونَ:
از آنچه شرک مى‌آورند به او و آن را شريک او مى‌سازند.