آیه ۶۷ سوره زمر

سوره زمر(الزمر)، آیه ۶۷ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۶۵

وَمَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ وَالْأَرْضُ جَمِيعًا قَبْضَتُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَالسَّمَاوَاتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَىٰ عَمَّا يُشْرِكُونَ

آنها خدا را آن گونه که شایسته است نشناختند، در حالی که تمام زمین در روز قیامت در قبضه اوست و آسمانها پیچیده در دست او؛ خداوند منزّه و بلندمقام است از شریکیهایی که برای او می‌پندارند

معنی کلمات و عبارات
«مَا قَدَرُوا اللهَ حَقَّ قَدْرِهِ»: (نگا: انعام / ، حجّ / ). «قَبْضَتُهُ»: قبض به معنی در مشت گرفتن است و اینجا به معنی (مَقبوض) یعنی (در مشت) است. مراد این است که همه زمین در قبضه قدرت و تحت تصرّف او است. «مَطْوِیَّاتٌ»: در پیچیده‌ها. در هم نوردیده‌ها. (نگا: انبیاء / . «بِیَمِینِهِ»: با دست راست او. انتخاب دست راست بدان خاطر است که اغلب مردم کارهای مهمّ را با دست راست انجام می‌دهند و قوّت و قدرت بیشتری در آن احساس می‌کنند. همه این تشبیهات و تعبیرات، کنایه از سلطه مطلق پروردگار بر عالم هستی است و این سلطه در جهان دیگر برای انسانها محسوستر و آشکارتر است.
نزول
نکات آیه
۱ - مشرکان، خدا را آن گونه که شایسته او است، نشناخته و ارج ننهادند. «و ما قدروا اللّه حقّ قدره» بیشتر مفسران و اهل ادب جمله «و ما قدروا اللّه...» را به معناى «ما عرفوا اللّه» و «ما عظموا اللّه» معنا کرده اند. ۲ - شرک و عبادت غیرخدا، اندیشه اى برخاسته از عدم شناخت درست خدا است. «و ما قدروا اللّه حقّ قدره» ۳ - توحید و یکتاپرستى، نشانه شناخت درست خداوند و قدرشناسى او است. «بل اللّه فاعبد ... و ما قدروا اللّه حقّ قدره» ۴ - زمین، در قیامت، یکسره در قبضه قدرت خداوند است. «و الأرض جمیعًا قبضته یوم القیمة» ۵ - آسمان ها، در روز قیامت پیچیده در دست قدرت خداوند است. «و السموت مطویّ-ت بیمینه» ۶ - ظهور و بروز قدرت مطلقه خداوند بر جهان در قیامت «و الأرض جمیعًا قبضته یوم القیمة و السموت مطویّ-ت بیمینه» ۷ - ناچیز بودن جهان هستى (آسمان ها و زمین)، در برابر عظمت و قدرت خداوند «و الأرض جمیعًا قبضته ... و السموت مطویّ-ت بیمینه» «قبضة» - بر وزن فعلة - دلالت بر «مرّة» مى کند; یعنى، یک مشت. این تعبیر و نیز تعبیر پیچیده بودن آسمان ها در دست خدا، کنایه از ناچیز بودن آنها و نیز اشاره به عظمت خداوند است; زیرا به چیزى که کاملاً در اختیار کسى باشد، مى گویند: در مشت او است. ۸ - جهان، داراى آسمان هاى متعدد «السموت» ۹ - قیامت، از نام هاى جهان آخرت «یوم القیمة» ۱۰ - خداوند، کمال مطلق و به دور از هر عیب و نقص است. «سبحنه» ۱۱ - ساحت خداوند، از داشتن هرگونه شریک منزّه و برتر است. «تعلى عمّا یشرکون»
تفسیر (۱۰)
روایات و احادیث

۱۲ - «عن سلیمان بن مهران، قال سألت أباعبداللّه(ع) عن قول اللّه عزّوجلّ «و الأرض جمیعاً قبضته یوم القیامة» فقال یعنى ملکه لایملکها معه أحد... «و السماوات مطویّات بیمینه» قال: الیمین الید، و الید القدرة و القوّة یقول عزّوجلّ و السماوات مطویّات بقدرته و قوته سبحانه و تعالى عمّا یشرکون; [منبع: توحید صدوق، ص ۱۶۱، ب ۱۷، ح ۲; نورالثقلین، ج ۴، ص ۵۰۰، ح ۱۱۰.] سلیمان بن مهران گوید: از امام صادق(ع) از سخن خداوند عزّوجلّ که مى فرماید: «و الأرض جمیعاً قبضته یوم القیامة» سؤال نمودم، حضرت فرمود: یعنى زمین ملک او است [در قیامت] و هیچ کس غیر از او مالک زمین نیست... و درباره «و السماوات مطویّات بیمینه» فرمود: یمین همان ید است و مراد از آن قدرت و قوت است و خداوند عزّوجلّ فرمود: آسمان ها به قدرت و قوت خداوند به هم پیچیده مى شوند و او منزّه و برتر است از هرگونه شرکى که به او نسبت مى دهند».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۰)
  • اسمان، همچون طوماری در قبضه قدرت خدا در روز قیامت
  • عالم افرینش، دارای اسمانهای متعدّد+۷ آیه
  • خدا، یگانه حاکم اسمان+۲ آیه
  • حاکمیّت خدا بر هستی، مستلزم راه نداشتن کمترین نقص در ذات مقدّس خدا+۵ آیه
  • تنزیه خداوند، از اتّخاذ شریک برای خود+۲ آیه
  • خداوند یگانه، تنها حاکم در عرصه قیامت+۱ آیه
  • مالکیّت خدا بر تمام امور هستی، از دلایل توحید عبادی+۳ آیه
  • خداوند، حقیقتی بلندمرتبه و بزرگتر از حدّ وصف+۲ آیه
  • زمین، یکسره در قبضه قدرت خداوند، در قیامت
  • حاکمیّت مطلقه خداوند، دلیل نبود شریک برای خدا
  • تنزیه خدا، از اتّخاذ شریک برای خود+۳ آیه
  • نااگاهی به عظمت خدا و نقش او در تدبیر هستی، موجب شرک+۱ آیه
  • مشرکان، در شمار جاهلان+۲ آیه
  • توحید و یکتاپرستی، نشانه شناخت درست خداوند+۱ آیه
  • ضعف مشرکان، در مورد شناخت حقیقی خداوند+۱ آیه
  • عبادت غیر خدا، نشانه ناسپاسی و قدرناشناسی+۳ آیه
  • قیامت، روز ظهور و جلوه قدرت مطلق خدا+۱ آیه
  • مشرکان، جاهل و نااگاه از احاطه قدرت خداوند بر اسمانها و زمین
  • دست، مظهر و نماد قدرت و توانمندی+۲ آیه
  • قیامت، روز برپایی مردم نزد خدا
واژه‌ها