اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ أَشرَقَتِ الأَرضُ بِنُورِ رَبِّها وَ وُضِعَ الکِتابُ وَ جِيءَ بِالنَّبِيِّينَ وَ الشُّهَداءِ وَ قُضِيَ بَينَهُم بِالحَقِّ وَ هُم لا يُظلَمُونَ (69)
و اشراق و روشن ميشود زمين بنور پروردگار خود و نامههاي عمل گذارده ميشود هر که نامه عملش بدستش ميآيد و مياورند انبياء و شهداء را براي شهادت باعمال بندگان و بر حسب نامه عمل و شهادت شهداء حکم ميشود بين بندگان بحق خردلي از اعمال صالحه او بي اجر نميماند و خردلي زائد بر اعمال سوء جزاء داده نميشود و بآنها ظلم نميشود.
وَ أَشرَقَتِ الأَرضُ بِنُورِ رَبِّها چون نور شمس و ماه و ستارگان گرفته ميشود و صحراي محشر ظلماني ميگردد فقط نور ايمان که خداوند در صورت مؤمنين ظاهر ميفرمايد صفحه محشر بر آنها روشن ميشود که ميفرمايد يَومَ تَرَي المُؤمِنِينَ وَ المُؤمِناتِ يَسعي نُورُهُم بَينَ أَيدِيهِم وَ بِأَيمانِهِم حديد آيه 12 و ميفرمايد يَومَ لا يُخزِي اللّهُ النَّبِيَّ وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ نُورُهُم يَسعي بَينَ أَيدِيهِم وَ بِأَيمانِهِم يَقُولُونَ رَبَّنا أَتمِم لَنا نُورَنا تحريم آيه 8.
وَ وُضِعَ الکِتابُ نامه عمل که مؤمنين بدست راست داده ميشود و کفار و عصات بدست چپ و از عقب سرداده ميشود بدليل قوله تعالي فَأَمّا مَن أُوتِيَ کِتابَهُ بِيَمِينِهِ فَيَقُولُ هاؤُمُ اقرَؤُا کِتابِيَه الي قوله فَأَمّا مَن أُوتِيَ کِتابَهُ بِيَمِينِهِ فَسَوفَ يُحاسَبُ حِساباً يَسِيراً وَ يَنقَلِبُ إِلي أَهلِهِ مَسرُوراً وَ أَمّا مَن أُوتِيَ کِتابَهُ وَراءَ ظَهرِهِ فَسَوفَ يَدعُوا ثُبُوراً وَ يَصلي سَعِيراً انشقاق آيه 7 الي 12.
وَ جِيءَ بِالنَّبِيِّينَ وَ الشُّهَداءِ شهود روز قيامت انبياء هستند و ائمه اطهار و اعضاء و جوارح و قرآن و ايام و ليالي و اراضي و کتبه و ملائکه که ميفرمايد فَکَيفَ إِذا جِئنا مِن کُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَ جِئنا بِکَ عَلي هؤُلاءِ شَهِيداً نساء آيه 45 و ميفرمايد يَومَ تَشهَدُ عَلَيهِم أَلسِنَتُهُم وَ أَيدِيهِم وَ أَرجُلُهُم بِما کانُوا يَعمَلُونَ نور آيه 24 و غير اينها از آيات.
وَ قُضِيَ بَينَهُم بِالحَقِّ اجر اعمال صالحه بالثواب و پاداش سيئات
جلد 15 - صفحه 344
سيئات بالعقاب نه زائد بر معاصي عقاب ميکند و نه از عبادات کسر ميگذارد.
وَ هُم لا يُظلَمُونَ بلکه خودبخود ظلم کردند إِنَّ اللّهَ لا يَظلِمُ مِثقالَ ذَرَّةٍ وَ إِن تَکُ حَسَنَةً يُضاعِفها نساء آيه 44.