تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ تَرَى الْمَلائِکَةَ حَافِّينَ مِنْ حَوْلِ الْعَرْشِ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَ قُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْحَقِّ وَ قِيلَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ (75)
وَ تَرَى الْمَلائِکَةَ: و مى‌بينى اى پيغمبر، يعنى وقتى که به مقعد صدق به رتبه قرب رسيده باشى، هر طرف بنگرى ملائکه را بينى، حَافِّينَ مِنْ حَوْلِ الْعَرْشِ: در حالتى که فراگرفتگان باشند اطراف عرش، يعنى طواف کنند به
«1» منهج الصادقين، ج 8، ص 122.
«2» مدرک ياد شده.
جلد 11 - صفحه 275
جوانب عرش بر سبيل لذت نه بر طريق تکليف عبادت، يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ:
تنزيه کنندگان و به پاکى ياد کنندگان تنزيهى مقترن به ستايش پروردگارشان، يعنى گويند «سبحان اللّه و بحمده» به تسبيح، نفى صفات سلبيه؛ و به حمد، اظهار صفات ثبوتيه نمايند؛ و اين کلام اشعار است به آنکه منتهى و غايت مراتب عليين، استغراق است در صفات سبحانى.
وَ قُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْحَقِ: و حکم کرده شود، يعنى حق تعالى حکم فرمايد ميان همه بندگان به راستى، يعنى هر کس را به منزل و مقامى که سزاوار او باشد از بهشت و جهنم مکان دهد. يا حکم فرمايد ميان ملائکه به اقامت ايشان در مقامى که به حسب تفاضل ايشان باشد. وَ قِيلَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ: و گفته شود، يعنى مؤمنان گويند که شکر و سپاس مر خداى راست که بر وفق فضيلت براى ما مقام و مرتبه تعيين فرمود.
خاتمه:
حکمت در آنکه: نزد ابتداى بيان خلق فرمود: «الحمد للّه الذى خلق السموات و الارض» و در انتها نيز فرمود «الحمد للّه رب العالمين»؛ تنبيه بندگان باشد که در ابتدا و انتهاى کارها طريقه حمد و سپاسدارى رعايت نموده و عارف شوند به آنکه در مبدء و منتها، حمد سزاوار و مستحق ذات خالق يکتا باشد نه غير او.
جلد 11 - صفحه 276
جلد 11 - صفحه 277
سوره چهلم (مؤمن)
سوره مؤمن: اين سوره اولى از حواميم در مکه نازل شده الّا دو آيه بنا به قول ابن عباس که در مدينه نازل شده: (الَّذِينَ يُجادِلُونَ فِي آياتِ اللَّهِ ... وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّکَ ...)
عدد آيات:
هشتاد و پنج به عدد کوفى و شامى، و هشتاد و چهار حجازى، و هشتاد و دو بصرى.
عدد کلمات:
هزار و دويست کلمه.
عدد حروف:
چهار هزار و نهصد و شصت.
ثواب تلاوت:
ثواب الاعمال- از حضرت باقر عليه السلام فرمود: هر که قرائت کند سوره مؤمن را در هر شب، مى‌آمرزد خدا گناهان مقدم و مؤخر او را، و ملازم گرداند او را کلمه تقوى، و قرار دهد آخرت را براى او بهتر از دنيا «1». (با تذکرات سابقه).
از حضرت صادق عليه السّلام فرمود: (الحواميم رياحين القران) «2».
«1» ثواب الاعمال (چ بيروت) ص 142.
«2» به نقل از نور الثقلين، ج 4، ص 509- 510، ج 2. و ثواب الاعمال ص 144- 143.
جلد 11 - صفحه 278
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ