اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
کَم أَهلَکنا مِن قَبلِهِم مِن قَرن‌ٍ فَنادَوا وَ لات‌َ حِين‌َ مَناص‌ٍ «3»
چه بسيار هلاک کرديم از قبل از اينها از قرنها پس هر چه فرياد زدند دادرسي نداشتند و نبود هرگز براي آنها چاره‌اي که نجات پيدا کنند و پناه ببرند.
کَم أَهلَکنا مِن قَبلِهِم مِن قَرن‌ٍ مثل قوم نوح که بغرق هلاک شدند و نماند روي زمين جز اصحاب سفينه نه انساني و نه حيواني و نه عمارتي و نه بستاني و قوم هود که به باد هلاک شدند سَخَّرَها عَلَيهِم سَبع‌َ لَيال‌ٍ وَ ثَمانِيَةَ أَيّام‌ٍ- الحاقه آيه 7- و قوم صالح فَأَخَذَتهُم صاعِقَةُ العَذاب‌ِ الهُون‌ِ بِما کانُوا يَکسِبُون‌َ فصلت آيه 17- و قوم شعيب که ميفرمايد:
فَأَخَذَهُم عَذاب‌ُ يَوم‌ِ الظُّلَّةِ إِنَّه‌ُ کان‌َ عَذاب‌َ يَوم‌ٍ عَظِيم‌ٍ- شعراء آيه
جلد 15 - صفحه 210
189- فَأَخَذَتهُم‌ُ الصَّيحَةُ مُصبِحِين‌َ- حجر آيه 83- و قوم لوط فَجَعَلنا عالِيَها سافِلَها وَ أَمطَرنا عَلَيهِم حِجارَةً مِن سِجِّيل‌ٍ- حجر آيه 74- و قوم موسي فرعون و جنوده فَأَخَذناه‌ُ وَ جُنُودَه‌ُ فَنَبَذناهُم فِي اليَم‌ِّ فَانظُر کَيف‌َ کان‌َ عاقِبَةُ الظّالِمِين‌َ- قصص آيه 40- و قوم ابرهه اصحاب الفيل وَ أَرسَل‌َ عَلَيهِم طَيراً أَبابِيل‌َ تَرمِيهِم بِحِجارَةٍ مِن سِجِّيل‌ٍ فَجَعَلَهُم کَعَصف‌ٍ مَأکُول‌ٍ- فيل آيه 3 الي آخر- و غير اينها از کفار و مشرکين.
فَنادَوا هر چه فرياد زدند و دادرس طلبيدند.
وَ لات‌َ نفي ابد است يعني هرگز نيست از براي آنها.
حِين‌َ زماني که بلاء نازل شد.
مَناص‌ٍ راه نجاتي و پناه‌گاهي و دادرسي انسان تا بلاء نازل نشده اگر توبه کرد و هدايت شد و ايمان آورد مورد قبول است لکن چون بلاء نازل شد ديگر نجاتي نيست و در توبه بسته مي‌شود و ايمان پذيرفته نميشود چنانچه فرعون إِذا أَدرَکَه‌ُ الغَرَق‌ُ قال‌َ آمَنت‌ُ أَنَّه‌ُ لا إِله‌َ إِلَّا الَّذِي آمَنَت بِه‌ِ بَنُوا إِسرائِيل‌َ وَ أَنَا مِن‌َ المُسلِمِين‌َ خطاب شد آلآن‌َ وَ قَد عَصَيت‌َ قَبل‌ُ وَ کُنت‌َ مِن‌َ المُفسِدِين‌َ- يونس آيه 90 و 91- و همچنين حين احتضار ميفرمايد وَ لَيسَت‌ِ التَّوبَةُ لِلَّذِين‌َ يَعمَلُون‌َ السَّيِّئات‌ِ حَتّي إِذا حَضَرَ أَحَدَهُم‌ُ المَوت‌ُ قال‌َ إِنِّي تُبت‌ُ الآن‌َ- نساء آيه 22.