تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
رُدُّوها عَلَيَّ فَطَفِقَ مَسْحاً بِالسُّوقِ وَ الْأَعْناقِ (33)
رُدُّوها عَلَيَ: باز برگردانيد اسبان را بر من، و چون برگردانيدند، فَطَفِقَ مَسْحاً بِالسُّوقِ وَ الْأَعْناقِ: پس کشيد شمشير را و زد به ساقهاى اسبان و پى کرد و به گردنهاى آنها و قطع شد و همه را در راه خدا قربان و تصدق نمود. ابن عباس از حضرت امير المؤمنين نقل نموده: ضمير «ردوها» راجع به آفتاب است «1» و مراد از ذکر، نماز عصر که از سليمان به سبب مطالعه اسبان فوت شد و آفتاب غروب کرد؛ و چون اين امر به جهت جهاد با دشمنان بود نه به سبب تنزّه و تفرّج، لذا حق تعالى ملائکه موکل آفتاب را امر فرمود بازگردانيد آفتاب را، چنانچه ردّ شمس براى حضرت امير المؤمنين عليه السلام معروف و مشهور و در سوره مائده مذکور شد.
قضيه حضرت سليمان عليه السلام:
ابن عباس گويد: معنى اين آيه را از حضرت امير المؤمنين عليه السلام سؤال کردم. فرمود: به چه طريق به تو رسيده؟
گفتم: از کعب الاحبار شنيدم که سليمان مشغول به عرض اسبان تا نماز عصر
«1» مجمع البيان ج 4 ص 475.
جلد 11 - صفحه 196
فوت شد، بعد به اصحاب خود گفت: آنها را برگردانيد، و آن چهارده اسب بود، به شمشير گردن و پاى اسبان را قطع کرد و به سبب اين ظلم بر اسبان حق تعالى چهارده روز پادشاهى را از او سلب نمود.
حضرت فرمود: به خداى کعبه که کعب دروغ گفت، زيرا انبياء معصوم چگونه ظلم از ايشان صادر گردد؛ بلکه سليمان يک روز به جهاد مى‌رفت، بفرمود تا اسبان را بر او عرض کنند، به اسبان مشغول شد تا آفتاب فرو رفت.
ملائکه موکل آفتاب، به امر الهى آفتاب را برگردانيدند تا نماز عصر را گزارد «1» و کشتن اسبان بعد از نماز به جهت تصدق بود تا اعمال بدنى و مالى با هم جمع کرده باشد نه به سبب عقوبت.
و علم الهدى (رحمه اللّه) فرمايد: ظاهر آيه دلالت ندارد بر اضافه قبيح به حضرت سليمان عليه السلام، و روايات وارده موهمه از درجه اعتبار ساقط است. «2»
تتمه:
علّامه مجلسى (رحمه اللّه) فرمايد: نزد بعضى آفتاب غروب نکرده بود بلکه پشت کوه و ديوارها پنهان شد که وقت فضيلت شده بود، و ردّ شمس براى درک فضيلت بود «3».
و خاصّه و عامّه روايت نموده‌اند که آفتاب برنگشت مگر براى سه نفر:
حضرت يوشع و سليمان و حضرت على بن ابى طالب عليهم السلام. «4»