اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَإِذا سَوَّيتُه‌ُ وَ نَفَخت‌ُ فِيه‌ِ مِن رُوحِي فَقَعُوا لَه‌ُ ساجِدِين‌َ (72)
پس زماني که تسويه او را نمودم و اسکلت او تمام شد و دميدم در او از روح خود پس بيفتيد براي او سجده کنيد.
واقعا قدرت نمايي حق را تماشا کنيد روحي که مجرد صرف است
جلد 15 - صفحه 271
خالي از صورت و ماده که اصلا نميشود تصور کرد که چيست چون صورت ندارد که در ذهن درآيد و لذا گفتند
«من عرف نفسه عرف ربه»
با يک جمادي که يک مجسمه گلي بيش نيست چنان خلطه و آميزش دهد جل الخالق لذا ميفرمايد پس از انقلاب نطفه علقه، مضغه، عظام، لحم ثُم‌َّ أَنشَأناه‌ُ خَلقاً آخَرَ فَتَبارَک‌َ اللّه‌ُ أَحسَن‌ُ الخالِقِين‌َ- مؤمنون آيه 14 در جاي ديگر ميفرمايد وَ صَوَّرَکُم فَأَحسَن‌َ صُوَرَکُم وَ رَزَقَکُم مِن‌َ الطَّيِّبات‌ِ ذلِکُم‌ُ اللّه‌ُ رَبُّکُم فَتَبارَک‌َ اللّه‌ُ رَب‌ُّ العالَمِين‌َ مؤمن آيه 66- فَإِذا سَوَّيتُه‌ُ تسويه آدم نه فقط يک صورت گلي مجسمه باشد بلکه اينکه گل را تبديل به گوشت و استخوان و اوراد و احشاء و امعاء و اعضاء اجزاء داخليه و تصوير صور ظاهريه از چشم و گوش و دست و پا و دهان و غير اينها بعين مثل يک انسان که جديدا از دنيا رفته فقط حواس ظاهره و باطنه ندارد چشم نمي‌بيند گوش نمي‌شنود زبان نميگويد دست و پا حرکت نميکنند قواي نفسانيه ندارد.
وَ نَفَخت‌ُ فِيه‌ِ مِن رُوحِي روح خدا مخلوق خدا که هر بشري روحي دارد، روح آدم دميده شد در کالبد بدن چشم بينا شد و گوش شنوا شد زبان گويا شد اعضاء بحرکت درآمد مرده زنده شد و همين نحو خداوند فرداي قيامت نسبت به تمام افراد بشر مي‌نمايد که پس از تماميت اسکلت آنها صور دميده ميشود و ارواح آنها در کالبد بدن دميده ميشود زنده ميشوند که ميفرمايد ثُم‌َّ نُفِخ‌َ فِيه‌ِ أُخري فَإِذا هُم قِيام‌ٌ يَنظُرُون‌َ- زمر آيه 68- بلي دو فرق است يکي آنکه صفات باطنيه ظاهر ميشود که يَوم‌َ تُبلَي السَّرائِرُ است- طارق آيه 9- ديگر آنکه صورتها مختلف ميشود بسا با صورت سياه بسا بصورت حيوانات وارد ميشوند.
جلد 15 - صفحه 272
فَقَعُوا لَه‌ُ ساجِدِين‌َ اقسام سجده را مکررا اشاره کرده‌ايم و در اينجا سجده تعظيم و تکريم و تمکين و قبول خلافة اللّه است و اطاعت و فرمانبرداري است نه سجده عبوديّت که مخصوص ذات اقدس حق است که الوهيت مختص بذات او است بعين شبيه سجده يعقوب و مادر يوسف و يازده برادرش بود نسبت به يوسف.