1- انسان تنها موجودى است که خداوند قبل از خلقت، آفريدن او را به فرشتگان اعلام کرد. «قالَ رَبُّکَ»
2- آفرينش فرشتگان، قبل از انسان بوده است. (زيرا خداوند قبل از انسان با فرشتگان گفتگو داشته است). «قالَ رَبُّکَ لِلْمَلائِکَةِ»
3- منشأ وجودى انسان، آب و خاک است. «خالِقٌ بَشَراً مِنْ طِينٍ»
4- روح، پس از جسم آفريده شده است. «فَإِذا سَوَّيْتُهُ وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي»
5- روح، از بدن مستقل و جداست. «نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي»
6- فرشتگان به خاطر نفخه‌ى الهى، به آدم سجده کردند ولى برخى انسان‌ها حتّى به خاطر ذات حقّ براى خدا سجده نمى‌کنند. مِنْ رُوحِي ... لَهُ ساجِدِينَ
7- انسان داراى دو بعد مادّى و معنوى است. «مِنْ طِينٍ- مِنْ رُوحِي»
8- الطاف الهى، زمينه‌ى مستعدّ لازم دارد. تا به ظرفيّت‌هاى مادّى پرداخته نشود وظيفه روح الهى در آن ممکن نيست. «فَإِذا سَوَّيْتُهُ وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي»
9- روح، در بدن همه‌ى جانداران هست ولى تعبير «رُوحِي» مخصوص انسان است که از شرافت ويژه‌اى برخوردار است. «نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي»
«1». تفسير نورالثقلين.
جلد 8 - صفحه 127
10- روح پديده‌اى لطيف است. (کلمه نفح و دميدن بيانگر لطافت روح است)
11- فرشتگان مثل انسان مورد امر و نهى قرار مى‌گيرند. «فَقَعُوا لَهُ ساجِدِينَ»
12- سجده بر انسان، به خاطر بعد روحى اوست نه جسمى او. «نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي فَقَعُوا»
13- سجده بر آدم، چون به فرمان خداست، بندگى خداست نه بندگى آدم. «فَقَعُوا لَهُ ساجِدِينَ» (سجده مظهر بزرگداشت و کرامت و قبول خلافت انسان است نه پرستش او).
14- لياقت از سابقه مهم‌تر است. (سابقه‌ى فرشتگان بيش از آدم بود ولى چون لياقت انسان بيش‌تر بود آنها به او سجده کردند.) «لَهُ ساجِدِينَ»
15- فرشتگان تسليم خدايند. «فَسَجَدَ الْمَلائِکَةُ کُلُّهُمْ»
16- عبادت دسته جمعى با شکوه‌تر است. همه‌ى فرشتگان سجده کردند، «کُلُّهُمْ» آن هم دسته جمعى. «أَجْمَعُونَ»
17- در ميان خوبان بودن مهم نيست، از خوبان بودن مهم است. «فَسَجَدَ الْمَلائِکَةُ کُلُّهُمْ- إِلَّا إِبْلِيسَ»
18- تکبّر، مانع تعبّد و تسليم است. اسْتَکْبَرَ وَ کانَ ...
19- ابليس از اوّل کافر بود وليکن ترک سجده کفر او را کشف کرد. «کانَ مِنَ الْکافِرِينَ»
تفسير نور(10جلدى)، ج8، ص: 128