آیه ۷۴ سوره ص

«إِلاّ إِبْلِیسَ ...»: (نگا: بقره / ).

۱ - ابلیس چونان فرشتگان، مکلف و موظف به سجده براى آدم(ع) «فقعوا له سجدین . فسجد الملئکة ... إلاّ إبلیس» ۲ - سرپیچى ابلیس، از فرمان خداوند به سجده براى آدم(ع) «فسجد الملئکة ... إلاّإبلیس» ۳ - ابلیس، به هنگام خلقت انسان، در میان فرشتگان بود و از زمره آنان به حساب مى آمد. «فقعوا له سجدین . فسجد الملئکة ... إلاّ إبلیس» برداشت یاد شده مبتنى بر این احتمال است که استثنا، متصل باشد و مستثنا شدن ابلیس از فرشتگان، به خاطر این نیست که وى فرشته بود; بلکه از باب تغلیب بوده و ابلیس، جزء فرشتگان به شمار آمده است. ۴ - ابلیس، موجودى متکبر و خودبرتربین «إلاّإبلیس استکبر» ۵ - ابلیس، موجودى مختار و با اراده «إلاّ إبلیس استکبر» ۶ - تکبر و خودبرتربینى ابلیس، سبب سرپیچى وى از فرمان سجده بر آدم «فسجد الملئکة ... إلاّ إبلیس استکبر» ۷ - ابلیس، بر اثر تمرد از فرمان سجده بر آدم، در زمره کافران قرار گرفت. «إلاّ إبلیس استکبر و کان من الکفرین» ۸ - تکلیف سجده کردن فرشتگان بر آدم، تکلیفى بس مهم و بزرگ در پیشگاه خداوند «فقعوا له سجدین . فسجد الملئکة ... إلاّ إبلیس استکبر و کان من الکفرین» از این که ابلیس، به خاطر سرپیچى از سجده بر آدم، از سوى خداوند کافر شمرده شد، برداشت یاد شده به دست مى آید. ۹ - تکبر و خودبرتربینى، زمینه حق گریزى و صفتى بس زشت و ناپسند «إلاّ إبلیس استکبر و کان من الکفرین» ۱۰ - فرشتگان، موجوداتى مطیع و خاضع در برابر فرمان هاى خداوند «فسجد الملئکة کلّهم أجمعون . إلاّ إبلیس استکبر»