اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
سُبحان‌َ الَّذِي خَلَق‌َ الأَزواج‌َ کُلَّها مِمّا تُنبِت‌ُ الأَرض‌ُ وَ مِن أَنفُسِهِم وَ مِمّا لا يَعلَمُون‌َ (36)
منزّه است پروردگاري که خلق فرمود جفت‌هايي نر و ماده تمام آنها از آنچه روئيده ميشود از زمين و از نفوس خود آنها و از آنچه نميدانند و پي نميبرند.
سُبحان‌َ الَّذِي يکي از اذکار اربعه تسبيح است: تکبير، تسبيح، تحميد تهليل و بر همه آنها اطلاق تسبيح ميشود مي‌گويي تسبيحات اربعه، تسبيح فاطمه
جلد 15 - صفحه 74
ساير تسبيحات و معناي تسبيح تنزيه و تقديس حضرت ربوبيست از کليّه عيوب و نواقص و احتياجات ذاتا و صفة و فعلا.
خَلَق‌َ الأَزواج‌َ کُلَّها تمام جن و انس و نباتات و حيوانات و معادن و آنچه در تخوم ارض، و در قعر درياها است نر و ماده قرار داده به اشکال مختلفه و رنگهاي متعدّده و طعم‌هاي متفرّقه و خواص متفاوته.
مِمّا تُنبِت‌ُ الأَرض‌ُ که در اخبار دارد نطفه نر جزو گرد هوا ميشود بتوسّط باران بر ماده مي‌نشيند و ميوه و ثمره از آن بيرون مي‌آيد.
وَ مِن أَنفُسِهِم که دارد در نطفه انسان و حيوانات سلولهايي هست که هر کدام اقتضاي يک اولاد دارد و اينها يکديگر را ميخورند تا باقي ماند يکي يا دو يا چند که بسا بعض حيوانات چندين اولاد زايش ميکنند مثل سگ و گربه و در تخوم و حبوب نطفه قرار ميگيرد و به ثمر ميرسد.
وَ مِمّا لا يَعلَمُون‌َ در اخبار دارد آنچه در تخوم ارض است و آنچه در قعر درياها است حتّي دارد صدف دهن باز ميکند و نطفه توسّط باران در دهان آن ريخته ميشود و مرواريد ميگردد حتّي در کوه‌ها نر و ماده آنها تماس ميگيرد معادن از آنها استخراج ميشود حتّي آبها بسا به ملاقات يکديگر توليد بعض مياه ميکنند.