سوره یس، آیه ۳۶ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۴۲
سُبْحَانَ الَّذِي خَلَقَ الْأَزْوَاجَ كُلَّهَا مِمَّا تُنْبِتُ الْأَرْضُ وَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ مِمَّا لاَ يَعْلَمُونَ
منزه است کسی که تمام زوجها را آفرید، از آنچه زمین میرویاند، و از خودشان، و از آنچه نمیدانند!
معنی کلمات و عبارات
«سُبْحَانَ الَّذِی»: (نگا: اسراء / . «الأزْوَاجَ»: زوجها. یعنی جنس نر و ماده. این آیه بیانگر زوجیّت در گیاهان و انسانها و همه موجودات دیگر است (نگا: رعد / ذاریات / ، طه / ).
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - ساحت خداوند، از هرگونه نقص و کاستى منزه و مبرا است. «سبحن الذى»
۲ - خداوند تمامى روییدنى هاى زمین، انسان و پدیده هاى ناشناخته در نزد بشر را به صورت زوج (نر و ماده) آفریده است. «سبحن الذى خلق الأزوج کلّها ممّا تنبت الأرض و من أنفسهم و ممّا لایعلمون»
«زوج» (مفرد «أزواج») براى دو معنا به کار مى رود: ۱- مقابل طاق و مرادف جفت; ۲- به معناى نوع و صنف گفتنى است برداشت یاد شده مبتنى بر معناى نخست است.
۳ - خداوند، پدیدآورنده انواع و اصناف گوناگون پدیده هاى شناخته شده و ناشناخته بشر است. «سبحن الذى خلق الأزوج کلّها ممّا تنبت ... و ممّا لایعلمون»
۴ - حاکمیت قانونِ زوجیت (نر و ماده بودن) بر تمامى موجوداتِ داراى حیات (گیاهان، حیوانات و...) «سبحن الذى خلق الأزوج کلّها ... و ممّا لایعلمون»
۵ - حاکمیت قانونِ زوجیت بر پدیده هاى شناخته شده و ناشناخته جان دارِ جهان، دلیل کمال خدا و مبرّا بودن او از هر نقص و کاستى «سبحن الذى خلق الأزوج کلّها ... و ممّا لایعلمون»
از ارتباط میان تنزیه خدا از هر نقصى به توصیف او به آفریدن پدیده هاى جان دارِ جهان به صورت زوج (نر و ماده)، برداشت یاد شده به دست مى آید.
۶ - وجود پدیده هایى خارج از قلمرو دانش بشر در جهان «و ممّا لایعلمون»
۷ - جهان، داراى پدیده هاى جان دارى است که چگونگى حاکمیت قانون زوجیت بر آنها، براى بشر ناشناخته است. «سبحن الذى خلق الأزوج کلّها ... و ممّا لایعلمون»
متعلق علم در «لایعلمون» ذکر نشده است; ولى به تناسب این که آیه شریفه درصدد بیان حاکمیتِ قانونِ زوجیت بر پدیده هاى جان دار جهان است، مى تواند حاکمیت همین قانون باشد.
۸ - نوع حیات و حاکمیت قانون زوجیت (نر و ماده بودن)، از آیات خداوند و از نشانه هاى قدرت او است. «و ءایة لهم الأرض ... سبحن الذى خلق الأزوج کلّها... و ممّا لایعلمون»
برداشت یاد شده، از آن جا است که آیه شریفه، در ضمن سلسله آیاتى قرار دارد که درصدد بیان نشانه هاى قدرت خداوند است.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۳–۴۷ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۳–۶۵ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۳۶ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۳۶ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۳۶ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۳۶ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۳۶ - تفسیر روان جاوید
آیات ۳۶–۴۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۳۶
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار زوجیت جاندارانجهل به موجوداتزوجیت از آیات خدازوجیت جاندارانمنشأ تنوع موجوداتمنشأ زوجیت جاندارانمنشأ زوجیت گیاهانزوجیت حیواناتدلایل کمال خدامنشأ زوجیت انسان هاحیات از آیات خدامحدوده علم انسان هازوجیت گیاهانجهل انسانصفات جمالتسبیح خداخدا و نقصصفات جلالنشانه های قدرت خداخالقیت خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۷)
- زوج افریده شدن درختان، نشانهای از نشانههای خدا
- زوجیّت پدیدههای عالَم هستی، ایه الهی+۲ آیه
- زوجیت گیاهان، نشانه خدا+۸ آیه
- زوج افریده انسانها، نشانهای از نشانههای خدا+۸ آیه
- انسان، نااگاه از وجود بعضی مخلوقات خداوند+۱ آیه
- محدودبودن اگاهیهای انسان+۱ آیه
- زوج افریدهشدن انسانها، از ایات و نشانههای خدا+۸ آیه
- رویش بذر از زمین مرده، نشانه (قدرت) خدا+۱ آیه
- خداوند، مبرّا از هرگونه عیب و نقص
- منزّه بودن ساحت خداوند، از داشتن انباز و شریک در افرینش
- جوانه زدن بذر گیاهان در بستر خاک، نمودی روشن از ایات خداوند+۱ آیه
- خاک، بستری مناسب برای جوانه زدن و رویش گیاهان+۴ آیه
- خداوند، افریننده جهان، بدون الگویی از پیش+۴ آیه
- زوجیّت، قانونی حاکم بر جهان افرینش+۲ آیه
- نااگاهی انسان از حاکمیّت قانون زوجیّت، در برخی موجودات عالم
- نااگاهی انسان، از برخی موجودات زوج در عالم
- خوردن خرما و بهره برداری از ان، فلسفه خلقت درخت ان، از جانب خداوند+۱ آیه
- جهل و نااگاهی انسان از افرینش اشیا در اینده از جانب خداوند+۱ آیه
- افرینش همه زوجها، از سوی خداوند+۳ آیه
- خلقت زوجها به فرمان خداوند، از ایات الهی+۱ آیه
- جهل انسانها به افریده شدن زوجهایی در عالم
- افریده شدن زوجها از سوی خداوند، موجب شایستگی وی برای تسبیح
- خلقت انواع پدیده های شناخته شده و ناشناخته بشر از سوی خداوند+۱ آیه
- منشا خلقت بودن خداوند نسبت به انواع پدیده های شناخته شده و ناشناخته بشر، دلیل منزّه بودن خدا از هرگونه نقص و کاستی
- زوج افریده شدن درختان، از سوی خداوند+۲ آیه
- افرینش همه موجودات هستی، به صورت زوج، به امر خداوند+۵ آیه
- خداوند، افریننده همه گیاهان، به صورت زوج+۶ آیه
- زوجیّت گیاهان، نشانه خداوند+۸ آیه
- محدود بودن شناخت انسان نسبت به پدیده های افرینش
- استعداد و قابلیّت زمین، برای ابادانی و عمران+۹ آیه
- زمین، منبع کشاورزی+۳ آیه
- گیاهان، دارای دو نوع نر و مادّه+۴ آیه
- زوجیت در گیاهان و در موجودات دیگر، جلوهای از منزه بودن خداوند از هر گونه نقص و عیب
- زوجیّت گیاهان، از ایات خدا+۳ آیه
- قانون زوجیّت، حاکم بر نظام نباتات و گیاهان+۵ آیه
- میوهها، از ایات خداوند+۵ آیه
- خلقت زوج مردها، از نفس انسان+۶ آیه