اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لَو نَشاءُ لَطَمَسنا عَلي أَعيُنِهِم فَاستَبَقُوا الصِّراطَ فَأَنّي يُبصِرُون‌َ (66)
و اگر مشيّت تعلق گرفت هر آينه محو ميکنيم بر چشمهاي آنها و منقلب ميکنيم پس استباق ميکنند راه را پس از کجا بينا ميشوند و راه را پيدا ميکنند و ميبينند.
وَ لَو نَشاءُ يعني قدرت داريم و ميتوانيم.
لَطَمَسنا عَلي أَعيُنِهِم طمس بمعني محو و نابودي و انقلاب و تغيير دادن است چنانچه در حق قوم لوط ميفرمايد فَطَمَسنا أَعيُنَهُم قمر آيه 37 يعني کور کرديم آنها را و ميفرمايد مِن قَبل‌ِ أَن نَطمِس‌َ وُجُوهاً فَنَرُدَّها عَلي أَدبارِها نساء آيه 50 يعني صورتها به پشت برميگردد رَبَّنَا اطمِس عَلي أَموالِهِم يونس آيه
جلد 15 - صفحه 101
88 يعني از بين ببر اموال آنها را فَإِذَا النُّجُوم‌ُ طُمِسَت مرسلات آيه 8 در اينجا بمعني کوري است چنانچه در جاي ديگر ميفرمايد وَ نَحشُرُه‌ُ يَوم‌َ القِيامَةِ أَعمي قال‌َ رَب‌ِّ لِم‌َ حَشَرتَنِي أَعمي وَ قَد کُنت‌ُ بَصِيراً قال‌َ کَذلِک‌َ أَتَتک‌َ آياتُنا فَنَسِيتَها وَ کَذلِک‌َ اليَوم‌َ تُنسي طه آيه 124 الي 126 و نيز ميفرمايد وَ مَن کان‌َ فِي هذِه‌ِ أَعمي فَهُوَ فِي الآخِرَةِ أَعمي وَ أَضَل‌ُّ سَبِيلًا اسراء آيه 74.
فَاستَبَقُوا الصِّراطَ طلب ميکنند راه را يعني ميخواهند راهي و طريقي پيدا کنند لکن فَأَنّي يُبصِرُون‌َ پس از کجا پيدا ميکنند و بينا ميشوند (تنبيه) انسان تا در دنيا هست ميتواند اخلاق و صفات و ملکات خود را تغيير دهد لکن پس از مردن با هر صفت و خلق و ملکه هست باقي ميمانند اينها که قلب آنها در دنيا کور است حق را مشاهده نميکنند بواسطه سياهي قلب عناد عصبيت کبر و نخوت قساوت فرداي قيامت هم با اينکه صفات هستند و چون باطن‌ها ظاهر ميشود يَوم‌َ تُبلَي السَّرائِرُ است کوري آنها ظاهر و مشهود ميگردد.