اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
اليَوم‌َ نَختِم‌ُ عَلي أَفواهِهِم وَ تُکَلِّمُنا أَيدِيهِم وَ تَشهَدُ أَرجُلُهُم بِما کانُوا يَکسِبُون‌َ (65)
روز قيامت مهر ميزنيم بر دهان آنها و تکلم ميکنند با ما دستهاي آنها و شهادت ميدهند پاهاي آنها بآنچه بودند کسب ميکردند.
اليَوم‌َ نَختِم‌ُ عَلي أَفواهِهِم توضيح کلام اينکه اينکه حواس ظاهره مثل ناطقه و سامعه و شامه و باصره و لامسه قوه‌ايست که خداوند بانسان و بعض حيوانات عنايت ميفرمايد و لسان و عين و اذن و انف آلات آنها هستند و بسا خداوند اينکه قوه را ميگيرد مثل آدم لال زبان دارد لکن قوه تکلم ندارد اذن دارد لکن قوه سمع ندارد کر است چشم دارد لکن قوه ابصار ندارد انف دارد لکن قوه شم ندارد فرداي قيامت اينکه قوه را از کفار ميگيرد نميتوانند تکلم کنند
جلد 15 - صفحه 100
اينکه است معني نَختِم‌ُ عَلي أَفواهِهِم و اينکه هم در جميع حالات نيست بسا در بعض حالات قوه داده ميشود و تکلم ميکنند چنانچه بساير اعضاء بدن موقعي که شهادت دادند ميگويد چرا شهادت داديد حَتّي إِذا ما جاؤُها شَهِدَ عَلَيهِم سَمعُهُم وَ أَبصارُهُم وَ جُلُودُهُم بِما کانُوا يَعمَلُون‌َ وَ قالُوا لِجُلُودِهِم لِم‌َ شَهِدتُم عَلَينا قالُوا أَنطَقَنَا اللّه‌ُ الَّذِي أَنطَق‌َ کُل‌َّ شَي‌ءٍ فصلت آيه 19 و 20 و همچنين با مالک و ملائکه عذاب و با اهل بهشت تکلماتي دارند بالجمله حالات مختلفه دارند.
وَ تُکَلِّمُنا أَيدِيهِم همين نحوي که خداوند قدرت دارد که اينکه قوي را به توسط اينکه آلات عنايت فرمايد قدرت دارد بدون آلت هم عنايت کند چنانچه گذشت سنگريزه در کف مبارک رسول شهادت داد سوسمار شهادت داد کارد با حضرت ابراهيم تکلم کرد هدهد با سليمان کوه با داود بلکه:
جمله ذرات زمين و آسمان || با تو ميگويند روزان و شبان
ما سميعيم و بصيريم و هوشيم || با شما نامحرمان ما خوامشيم
وَ تَشهَدُ أَرجُلُهُم بِما کانُوا يَکسِبُون‌َ بلکه تمام اعضاء و جوارح و ذکر ايدي و ارجل از باب مثال است حتي بواطن هم ظاهر ميشود از عقائد و اخلاق و صفات يَوم‌َ تُبلَي السَّرائِرُ طارق آيه 9.