تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) وَ ما عَلَّمْناهُ الشِّعْرَ وَ ما يَنْبَغِي لَهُ إِنْ هُوَ إِلاَّ ذِکْرٌ وَ قُرْآنٌ مُبِينٌ (69) جلد 11 - صفحه 93 وَ ما عَلَّمْناهُ الشِّعْرَ: و نياموختيم او را شاعرى، يعنى علم شعر به او نداديم، وَ ما يَنْبَغِي لَهُ‌: و نشايد و سزاوار نيست مر او را شعر گفتن. و نظم قرآن دلالت نمى‌کند بر شاعرى او، زيرا شعر کلام مقفا و موزون است، و قرآن به اين طريق نيست. إِنْ هُوَ إِلَّا ذِکْرٌ: نيست آنچه نازل فرموديم بر پيغمبر مگر ياد کردن موعظه و ارشاد، وَ قُرْآنٌ مُبِينٌ‌: و کتابى است روشن که بر وجه سهولت آسانى معانى آن را دريابند، يا روشن کننده حدود و احکام حلال و حرام. ايراد اين دو وصف به جهت بيان تعداد فايده است. تبصره: آيه شريفه دال است بر آنکه قرآن مجيد ميزان شعر و از صناعت شعرى نيست، و پيغمبر هم شايسته و سزاوار مقام او نيست که شاعر باشد تا شبهه به دل مردمان نرسد به آنکه قدرت او بر نظم قرآن و جزالت و فصاحت آن از قوه فطانتى است که در شاعرى دارد، و اغلب شعراء کلام آنها مبالغه و اغراق و غلو و هجو باشد و به هواى نفس صادر گردد، و لذا مذمت شده و در حديث است که حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود: لئن يمتلى جوف احدکم قيحا احبّ الىّ ان يمتلى شعرا: «1» اگر شکم شما پر از چرک و ريم باشد، نزد من درست‌تر است از آنکه پر از شعر باشد. و ايضا از عايشه مروى است که: (کان الشّعر ابغض حديث الى رسول اللّه) «2»: دشمن‌ترين کلام نزد حضرت شعر بوده. و چنانچه در بعض اوقات براى تمثيل بيتى مى‌فرمود بر وجهى ادا مى‌نمود که از وزن منحرف بود، از جمله فرمود: (کفى الاسلام و الشيب للمرء ناهيا) گفتند يا رسول اللّه شاعر چنين گفته (کفى الشيب و الاسلام ناهيا) حضرت فرمود: شعر خواندن کار من نيست. و ايضا براى تمثيل بيتى از بنى قيس را به اين طريق خواند (ستبدى لک الايام ما کنت حاهلا- و يأتيک من لم تزود بالاخبار) گفتند شاعر گفته (و ياتيک بالاخبار من لم تزود) حضرت فرمود من شاعر نيستم. «3» بزرگان اشعار حکمت آميز و نصايح و «1» وسائل الشيعة (چ بيروت 1391 ق)، ج 5 باب 51 روايت 3 ص 83، مدرک ياد شده، ص 496. «2» تفسير نور الثقلين ج 4/ ص 393، بنقل از مجمع البيان. «3» تفسير نور الثقلين ج 4/ ص 393، بنقل از مجمع البيان. جلد 11 - صفحه 94 مدائح آل محمد عليهم السلام را مستثنى بلکه مدائح اهل بيت را تشويق و تحريص فرموده‌اند: