تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
ها أَنْتُمْ هؤُلاءِ حاجَجْتُمْ فِيما لَکُمْ بِهِ عِلْمٌ فَلِمَ تُحَاجُّونَ فِيما لَيْسَ لَکُمْ بِهِ عِلْمٌ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ وَ أَنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ (66)
ترجمه
هان شما آنانى بوديد که مجادله ميکرديد در آنچه به آن علم داشتيد پس چرا مجادله مىکنيد در چيزى که نيست براى شما به آن علم و خدا ميداند و شما نميدانيد.
تفسير
حرف تنبيه براى آنستکه کفار متوجه حال خودشان شوند که چقدر ابله و بىشعورند ميفرمايد شما اى يهود و نصارى کسانى هستيد که محاجه ميکرديد و مجادله مينموديد در نبوت من با آنکه علائم نبوت مرا در کتب سماوى يافته بوديد و تطبيق با من کرده بوديد و نيز محاجه مينموديد با من در آنکه عيسى پسر خدا است براى آنکه در انجيل از خدا به پدر تعبير شده و معتقد بوديد که کتاب شما تحريف نشده و صحيح است و مىگفتيد ما در آنچه ميدانيم مجادله ميکنيم پس چرا مجادله ميکنيد در شأن ابراهيم که يهودى بوده يا نصرانى با آنکه در تورية و انجيل خودتان که محرف است هم اين مطلب ذکر نشده بلکه اين محال است که کسى متدين بدينى باشد پيش از وجود آن دين پس معلوم ميشود بناى شما بر جدال و عناد است و مناط بودن مطلبى در کتاب خودتان و نبودن آن يا دانستن آن باعتقاد خودتان و ندانستن آن نيست و حق آنست که خدا ميداند و شما نمىدانيد و او بيان فرمود و پيغمبر او ابلاغ نمود بايد قبول کنيد حقير عرض ميکنم بر کسى که بتورية و انجيلى که در دست يهود و نصارى است مراجعه کند واضح است که مورخى نقل سرگذشت انبياء و احکامى را مينمايد بانشاء خودش و اگر معانى حقه باشد از انبياء تلقى شده و کلام کلام الهى نيست تا تعبيرات آن حجت باشد پس بر فرض صحت معنى اگر از خدا به پدر تعبير شده باشد تعبيرى است که حواريون يا احبار و رهبانان از کلمة اللّه و روح اللّه بسليقه خودشان نمودهاند.