تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) ما کانَ إِبْراهِيمُ يَهُودِيًّا وَ لا نَصْرانِيًّا وَ لکِنْ کانَ حَنِيفاً مُسْلِماً وَ ما کانَ مِنَ الْمُشْرِکِينَ (67) ترجمه‌ نه بود ابراهيم يهودى و نه نصرانى ولى بود حق پرست و مسلمان و نبود از مشرکان.. تفسير تصريح است از خداوند بمقتضاى آنچه تقرير يافت که حضرت ابراهيم متدين بهيچ يک از اين دو دين نبود و لکن در دين حق ثابت و راسخ بود و مايل‌ جلد 1 صفحه 433 بهيچ يک از عقايد باطله و اديان فاسده نبود و مسلمان و مطيع خدا بود و مشرک نبود مانند شما که عزير يا مسيح را با خدا شريک نموديد و در کافى از حضرت صادق (ع) روايت نموده که حضرت ابراهيم خالص و مخلص در عبادت خدا بود و هيچ عبادت بت نکرد و عياشى از آنحضرت نقل نموده که امير المؤمنين (ع) فرمود حضرت ابراهيم يهودى نبود که بجانب مغرب نماز کند و نصرانى نبود که بجانب مشرق نماز کند و لکن حنيف و مسلمان بود و بدين محمد (ص) بود فيض ره فرموده يعنى بجانب کعبه نماز ميگذارد بين مشرق و مغرب و دين او موافق دين محمد (ص) بود و مراد از مسلم مسلمان نيست و الا اشکاليکه بيهود و نصارى شد که ابراهيم (ع) را متدين بدين خودشان ميدانستند بر ما وارد ميآيد حقير عرض ميکنم اشکالى وارد نيست زيرا که يهوديت و نصرانيت عبارت از دينى است که اين دو ملت براى خودشان اختراع نمودند که لازمه آن شرک و تحريف کتب سماوى و تغيير احکام الهى و تلويث ساحت مقدس انبياء عظام و ارتکاب قبايح عقليه است و البته حضرت ابراهيم که مؤسس توحيد در عالم بود منزه از هم چو دينى است بلکه حضرت موسى و عيسى هم البته متدين به چنين دينى نبودند ولى دين اسلام که اصل آن اعتقاد بتوحيد و نبوت انبياء عظام و معاد روز قيامت است البته دين هر نبى مرسلى است چه رسد به حضرت ابراهيم عليه السلام که حقا اساس دين حق را او در عالم بنياد فرمود و پيغمبر ما صلى الله عليه و آله با آنهمه مقام عظمت و خاتميت و آنکه دين او ناسخ اديان است بملت او مبعوث شد پس او اولى است باسلام از هر کس بلکه او اول شيعه امير المؤمنين است زيرا که اصل مذهب شيعه عدل و امامت است و حضرت ابراهيم عليه السلام و تمام انبياء عظام شيعه بودند و هر يک در مقام ضرورت و حاجت متوسل بذيل عنايت آنحضرت شدند و نجات يافتند و آن عهد مؤکدى است که خداوند از انبياء اولوا العزم در ازل گرفته است.