تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) أَ وَ لَمْ يَرَ الْإِنْسانُ أَنَّا خَلَقْناهُ مِنْ نُطْفَةٍ فَإِذا هُوَ خَصِيمٌ مُبِينٌ (77) أَ وَ لَمْ يَرَ الْإِنْسانُ‌: آيا نديده و ندانست آدمى يعنى «ابى»، أَنَّا خَلَقْناهُ مِنْ نُطْفَةٍ: بدرستى که ما آفريديم او را از آب منى به اين طريق که او را علقه بعد مضغه بعد لحم بعد عظام و مرتبه مرتبه مستعد صورت انسانى گرديده نفخ روح نموديم در سه ظلمت: ظلمت شکم، ظلمت رحم، ظلمت مشيمه سر بسته و در بسته او را تربيت و رشد تا از شکم مادر او را بيرون آورديم و در طفوليت بتدريج پرورش داديم تا او را بسرحد کمال و عقل و بينا و شنوا و گويا گردانيديم او را. فَإِذا هُوَ خَصِيمٌ مُبِينٌ‌: پس آنگاه او در باب بعث و حشر جدال‌ «1» منهج الصادقين، ج 7، ص 498. جلد 11 - صفحه 98 کننده‌ايست آشکارا با وجود آنکه اگر در اين قسمت اندک تأملى نمايد، مى‌داند ذاتى که قادر باشد بر آفريدن بر وجه مذکور، البته قادر خواهد بود بر اعاده و حشر بلکه در پيشگاه او اسهل خواهد بود از ايجاد اولين مرحله. تبصره: آيه شريفه دليل است بر صحت استعمال نظر در دين، زيرا حق تعالى اقامه حجت فرموده بر مشرکان به اين وجه که قياس نشأه ثانيه بر نشأه اوليه نموده، پس ملزم ساخته کسى را که مقر است به نشأه اوليه به معترف شدن به نشأه ثانيه، و لذا منکر بعث شده که آن «ابى» است و فرموده که او به جهت عناد و معادات منکر اين معنى شده و با حبيب ما در امر بعث مجادله و منازعه آغاز کرده.