تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قُلْ يُحْيِيهَا الَّذِي أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ هُوَ بِکُلِّ خَلْقٍ عَلِيمٌ (79)
قُلْ يُحْيِيهَا: بگو اى پيغمبر اين شخص منکر اعاده و بعث را: زنده گرداند استخوانهاى پوسيده را، الَّذِي أَنْشَأَها أَوَّلَ مَرَّةٍ: آن ذاتى که به قدرت کامله
جلد 11 - صفحه 99
بيافريد اول بار و از عدم به وجود آورد، وَ هُوَ بِکُلِّ خَلْقٍ عَلِيمٌ: و او به همه آفريده‌ها داناست، يعنى به علم شامل خود تفاصيل مخلوقات و کيفيت خلقان را مى‌داند، پس عالم باشد به اجزاى اشخاص معينه متعدده و به اصول و فصول آن و قادر بر ضم بعضى بر کيفيت سابق و بر اعاده اعراض و قواء و احداث مثل آن بر نهجى که از اين بوده.
برهان:
آيه شريفه از سه جهت نص بر مطلوب باشد.
1- از جهت شأن نزول و ابى بن خلف از جمله کفار و در ميان ايشان افصح و انطق بود از حيث لسان، چه اگر حق تعالى حکايت سؤال را از (قال من يحيى العظام و هى رميم) نمى‌فرمود و تصريح به جواب هم نمى‌فرمود بلکه همينقدر بيان مى‌نمود: (ا و لم ير الانسان انا خلقناه تا نسى خلقه) و اقتصار مى‌فرمود در مقام جواب بقوله (ان اللّه لمحيى الموتى) مانند آيات ديگر به نحو عموم و کلية، هر آينه آيه صريح نص بر مطلوب بود، زيرا از قواعد مسلمه است که حکم آيه نص است به مورد نزول.
2- از جهت تصريح به سؤال (قال من يحيى العظام و هى رميم) چون حکايت سؤال تصريحا و نصا بيان فرمود، اگر در مقام جواب اکتفا مى‌فرمود به عموم و کلى که (ان اللّه لمحيى الموتى) هر آينه جواب به مورد سؤال نص در مطلوب بود.
3- از جهت صراحت و نصّيّت در جواب به فرمايش (قل يحييها الذى انشأها اول مره ...) و مرجع ضمير غايب در (يحييها) و (انشأها) عظام مذکوره در سؤال است که ابى بن خلف آن را نرم کرده و از آن سؤال نموده بود و (هاء) غايب و اشاره به ذات و نفس آن عظام است که (هى هى لا غير) و ضمير غايب از براى تثبيت ذات اشاره به هويت همان است نه غير و هو المطلوب.