تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِإِبْراهِيمَ لَلَّذِينَ اتَّبَعُوهُ وَ هذَا النَّبِيُّ وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ اللَّهُ وَلِيُّ الْمُؤْمِنِينَ (68) ترجمه‌ همانا سزاوارترين مردمان بابراهيم هر آينه آنانند که پيروى کردند او را و اين پيغمبر است و آنانکه گرويدند و خدا دوست گروندگان است.. تفسير اخص و اقرب مردم بحضرت ابراهيم امت و پيروان او هستند و آن‌ جلد 1 صفحه 434 پيغمبر (ص) است خصوصا و مؤمنين از امت او که ائمه و شيعيان آنها هستند عموما چون در اصول و اکثر فروع قرآن محمد (ص) با صحف ابراهيم موافقت دارد و بنظر حقير در تمام موافقت دارد زيرا که هر چه نسخ شده چنانچه در اصول تنقيح شده و حقير هم در اين کتاب اشاره کرده‌ام از اول موقت بوده در کافى و عياشى از حضرت صادق (ع) روايت نموده که مؤمنون در اين آيه ائمه و تابعان آنها هستند قمى و عياشى از آنحضرت روايت نموده که بيکى از شيعيان فرمود شما بخدا از آل محمديد او عرض کرد از خود آنها فدايت شوم فرمود بلى و اللّه از خود آنها تا سه مرتبه پس آنشيعه و امام بديده محبت بيک ديگر نگاه کردند و امام اين آيه را تلاوت فرمود و در مجمع از امير المؤمنين (ع) نقل فرموده که اقرب مردم بانبياء کسانى هستند که باحکام آنها عمل ميکنند و اين آيه را تلاوت فرمود پس فرمود همانا دوست محمد (ص) کسى است که اطاعت کند خدا را اگر چه قرابتى با محمد (ص) نداشته باشد و دشمن محمد (ص) کسى است که معصيت کند خدا را اگرچه از اقارب نزديک آن سرور باشد و بنظر حقير کمتر شيعه است که قرابت با پيغمبر (ص) نداشته باشد زيرا که کمتر سيدى است که شيعه نباشد و اگر نباشد انصافا خيلى بى‌انصافى کرده و يکهزار و کسرى است که شيعيان با سادات مواصلت نموده‌اند لذا همه انشاء اللّه تعالى از ذريه پيغمبر و اولاد اطهار او هستند و بالاخره اگرچه در نفس آخر باشد باو ملحق خواهند شد و خداوند دوست مؤمنين است و آنها را يارى خواهد فرمود آنچه تاکنون عرض شد به تبع مفسرين بود ولى بنظر حقير مستفاد از آيه برهانى است بر آنکه ابراهيم (ع) مسلمان بوده بر طبق شکل اول و آن اين است که سزاوارترين مردم بهمدينى با ابراهيم تابعين ملت او هستند و تابع ملت او پيغمبر است و مؤمنين و اين دو مقدمه در آيه شريفه ذکر شده و چون شکل اول بديهى الانتاج است نتيجه آن ذکر نشده و آن آنستکه سزاوارترين مردم بهمدينى با ابراهيم (ع) پيغمبر است و مؤمنين و معلوم است که اولويت در اينمقامات تعينيه است نه ترجيحه مثل آنکه ميگويند اولى بميراث اولى باحکام است و مراد آنستکه سزاوار بارث سزاوار باحکام است نه آنکه سايرين هم سزاوارند اينها سزاوارترند و بعد از ثبوت همدينى مسلمين با ابراهيم ثابت ميشود مسلمانى آنحضرت و نفى ميشود يهوديت و نصرانيت از او و اينمعنى بقدرى لطيف و دقيق و عميق و انيق است‌ جلد 1 صفحه 435 که گويا همين اوصاف مانع شده که مفسرين متوجه بآن نشده‌اند و آيه را از مقام خود تنزل داده‌اند و خداوند نصيب من فرمود و بنابراين هذا مبتدا و النبى خبر اوست و مشار اليه تابع است که مدلول للذين اتبعوه است و تبعيت پيغمبر ملت ابراهيم را معروف است و خداوند دوست مؤمنين است که راه استدلال بر مطلوب را به آنها نشان مى‌دهد.