اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَاستَفتِهِم أَ هُم أَشَدُّ خَلقاً أَم مَن خَلَقنا إِنّا خَلَقناهُم مِن طِين‌ٍ لازِب‌ٍ «11»
پس از اينکه
جلد 15 - صفحه 123
مشرکين و کفار سؤال کن و طلب رأي و عقيده آنها را بکن آيا اينها خلقتشان محکم‌تر است يا کساني که ما خلق فرموده‌ايم قبل از اينها محققا ما اينها را خلق کرديم از گل ورزيده شده.
فَاستَفتِهِم استفتاء طلب رأي است چنانچه از علماء و مجتهدين استفتاء ميکنند که نظر شما و رأي شما در اينکه مسئله چيست و آنها فتوي ميدهند و بر مقلدين واجب است برأي آنها و فتواي آنها عمل کنند و تقليد کنند چنانچه در توقيع حضرت بقية اللّه است
من کان من العلماء صائنا لنفسه حافظا لدينه تارکا لهويه مطيعا لامر مولاه فللعوام ان يقلدوه
و صفات مذکوره عبارة اخراي از عدالت است که شرط جواز تقليد است و از حضرت باقر (ع) است فرمود:
الراد عليه کالراد علينا و الراد علينا کالراد علي اللّه و الراد علي اللّه في حد الشرک باللّه.
أَ هُم أَشَدُّ خَلقاً آيا اينکه کفار و مشرکين خلقت آنها شديدتر و محکم‌تر است أَم مَن خَلَقنا از آسمانها و زمين و عرش و کرسي و ملائکه و کرات جوّيه و ساير مخلوقات الهي.
إِنّا خَلَقناهُم مِن طِين‌ٍ لازِب‌ٍ حضرت آدم را خداوند از طين خلق فرمود پس تمام اولاد آدم از طين است بعلاوه نطفه از همين مأکولات انساني توليد ميشود که از طين بعمل ميايد بلي طينت آنها مختلف است بعضي از عليين و برخي از سجّين و هم چنين آبي که در اينکه خاک داخل ميشود مختلف است اما طينت عليّين طينت انبياء است و از بهشت و از فاضل طينت آنها طينت مؤمن است و طينت کفار و مشرکين از سجين و آتش است چنانچه در اخبار بسياري باين معني اشاره دارد از کافي مسندا از حضرت صادق (ع) فرمود
(ان اللّه خلق المؤمن من طينة الجنّة و خلق الکافر من طينة النّار الخبر)
و نيز فرمود
(الطينات ثلث طينة الانبياء و المؤمن من تلک الطينة الا ان الانبياء من صفتها هم الاصل و لهم فضلهم و المؤمنون الفرع (من طين لازب) (کذلک لا يفرق اللّه
جلد 15 - صفحه 124
عز و جل بينهم و بين شيعتهم و قال طينة الناصب من حمأ مسنون و اما المستضعفون فمن تراب لا يتحول مؤمن عن ايمانه و لا ناصب عن نصبه و للّه المشية فيهم)
و در خبر است ميفرمايد
(شيعتنا خلقوا من فاضل طينتنا و عجنوا بنور ولايتنا).
اقول: اينکه اختلاف طينة بنحو اقتضاء است نه بنحو عليّت و منافي با اختيار نيست مثل ساير مقتضيات مثلا اطفال مؤمنين اقتضاء ايمان در آنها هست و اطفال کفار اقتضاء کفر مأکولات حلال و حرام حشر با اهل تقوي و با فساق کون در بلاد مسلمين و در بلاد کفار و ساير مقتضيات فقط موجب سهولت و صعوبت ميشود.