اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أَ وَ آباؤُنَا الأَوَّلُون‌َ «17»
آيا پدران ما که پيش از ما مرده‌اند از زمان آدم تا زمان ما آنها هم مبعوث ميشوند.
گويا اينکه مشرکين و کفار که منکر معاد بودند توهم کردند که اگر معاد صدق است و ما مبعوث نميشويم با اينکه خاک و استخوان شده‌ايم پس چرا آباء و پيشينيان ما زنده نشدند و مبعوث نگشتند و کأنه اينکه را دليل ميگرفتند که همين نحو که آنها زنده نشدند ما هم زنده نخواهيم شد خيال ميکردند که همين نحو که در دنيا هر طبقه بعد از طبقه بترتيب بدنيا ميآيند قيامتي را که انبياء مي- گفتند و آنها را تهديد ميکردند هم همين نحو است که بترتيب زنده ميشوند و چون دروغ انبياء ظاهر شد و آنها زنده نشدند پس ما هم زنده نميشويم و نيز توهم ميکردند که پس از مردن باندک فاصله زنده ميشوند چنانچه در قرآن هم
جلد 15 - صفحه 129
ميفرمايد إِنَّهُم يَرَونَه‌ُ بَعِيداً وَ نَراه‌ُ قَرِيباً معارج آيه 6 که خبر از نزديک ميدهد غافل از اينکه تا دستگاه دنيا برچيده نشود دستگاه آخرت برپا نميشود چنانچه علائم قيامت را خداوند در بسيار از آيات بيان فرموده در سوره تکوير ميفرمايد إِذَا الشَّمس‌ُ کُوِّرَت وَ إِذَا النُّجُوم‌ُ انکَدَرَت وَ إِذَا الجِبال‌ُ سُيِّرَت- الي قوله- وَ إِذَا السَّماءُ کُشِطَت آيه 1 الي 11 و در سوره انفطار ميفرمايد إِذَا السَّماءُ انفَطَرَت وَ إِذَا الکَواکِب‌ُ انتَثَرَت وَ إِذَا البِحارُ فُجِّرَت و در بسياري از سور قرآني و تا اينکه علائم ظاهر نشود و اينکه دستگاه برچيده نشود قيامت برپا نميشود بعلاوه ما يک عالم ديگري هم داريم بين دنيا و آخرت عالم برزخ است بايد طي شود چنانچه ميفرمايد وَ مِن وَرائِهِم بَرزَخ‌ٌ إِلي يَوم‌ِ يُبعَثُون‌َ مؤمنون آيه