تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِإِبْراهِيمَ لَلَّذِينَ اتَّبَعُوهُ وَ هذَا النَّبِيُّ وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ اللَّهُ وَلِيُّ الْمُؤْمِنِينَ (68)
إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِإِبْراهِيمَ: بدرستى که سزاوارترين مردم و نزديکترين امم به حضرت ابراهيم عليه السّلام، لَلَّذِينَ اتَّبَعُوهُ: هر آينه کسانى هستند که پيروى نمودند او را در زمان او، مطابق با واقع، بدون تفاوت و تخالف، وَ هذَا النَّبِيُ: و ديگر اين پيغمبر خاتم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم که تابع ملت اوست، وَ الَّذِينَ آمَنُوا: و همچنين کسانى که ايمان آورده‌اند به اين پيغمبر، جهت موافقت امت مرحومه به حضرت ابراهيم عليه السّلام و نصرت ايشان، حقّيت او را به حجت و تنزيه ايشان آن حضرت را از جميع نواقص و عيوب.
تفسير اثنا عشرى ج2 141
کتاب کافى از حضرت باقر عليه السّلام مروى است که در آيه: وَ الَّذِينَ آمَنُوا، فرمود: ايشان، ائمه معصومين هستند و کسانى که پيروى نمودند ايشان را. «1» وَ اللَّهُ وَلِيُّ الْمُؤْمِنِينَ: و خداى تعالى دوست مؤمنان، و ناصر و ياور و صاحب اختيار و کارگزار و پاداش دهنده ثواب جزيل است بر ايمان ايشان.
«1» اصول کافى، جلد اوّل، کتاب الحجّة، صفحه 416، حديث 20
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 141
تنبيه: آيه شريفه دال است بر آنکه ثبوت ولايت و ربط معنوى، به دين است نه به نسب، چنانچه حضرت امير المؤمنين عليه السّلام فرمايد: انّ اولى النّاس بالانبياء اعلمهم بما جاءوا به، ثمّ تلا هذه الاية: «1» بدرستى که اولى و اخص مردمان به پيغمبران، عالمترين ايشان است به آنچه پيغمبران از جانب خدا آورده‌اند. بعد از آن اين آيه تلاوت فرمود.
و نيز فرمود: انّ ولىّ محمّد من اطاع اللّه و ان بعد لحمته، و انّ عدوّ محمّد من عصى اللّه و ان قربت قرابته: «2» بدرستى که ولى و پيرو حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم کسى است که اطاعت خدا نمايد و اگرچه در قرابت به آن حضرت دور باشد. و بدرستى که دشمن آن حضرت کسى است که معصيت خدا نمايد و اگرچه قرابت او به آن حضرت نزديک باشد.
اطاعت خدا، بلال حبشى را به پيغمبر نزديک، و مخالفت خدا، ابو لهب قرشى را از آن حضرت دور نمود.
و عياشى از حضرت صادق عليه السّلام روايت نموده که آن حضرت به عمر بن يزيد فرمود: به خدا قسم شما از آل محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مى‌باشيد. عمر عرض کرد: فدايت شوم، از انفس ايشان؟ فرمود: بلى، تا سه مرتبه. پس نظر نمود به عمر، و عمر هم نظر کرد به حضرت، بعد فرمود: اى عمر، بدرستى که خدا در کتاب خود فرموده: إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِإِبْراهِيمَ (الخ)؛ «3» اين آيه را شاهد بر فرمايش خود ذکر فرمود.