اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِنَّهُم کانُوا إِذا قِيل‌َ لَهُم لا إِله‌َ إِلاَّ اللّه‌ُ يَستَکبِرُون‌َ (35)
اينکه مجرمين کساني هستند که محققا بودند که موقعي که بآنها گفته ميشد نيست الهي مگر اللّه تکبر ميورزيدند.
اينکه آيه شريفه بر حسب ظاهر اشاره بمشرکين است که غير خدا را ميپرستيدند از اصنام و شمس و قمر و غير اينها که مکرر بيان شده که مفاد مطابقي کلمه طيبه لا اله الا اللّه است که إِنَّهُم کانُوا اينکه مشرکين إِذا قِيل‌َ قائل انبياء و مؤمنين و موحدين هستند بآنها ميگفتند که دست از اينکه آلهه که بر خود اختيار کرده‌ايد و ميپرستيد برداريد و موحد شويد و خدا پرست که اول الدين است چنانچه امير المؤمنين (ع) ميفرمايد
اول الدين معرفة اللّه و کمال معرفته توحيده
اينکه کلمه را که بآنها ميگفتند لا إِله‌َ إِلَّا اللّه‌ُ اينها از روي کبر و نخوت و عصبيت زير بار نميرفتند که معناي يَستَکبِرُون‌َ است يعني بزرگي را بخود مي‌بستند لکن مکرر بيان شده که اينکه کلمه طيبه سه دلالت دارد مطابقي التزامي اقتضايي معتقد بايد بهر سه دلالتش معتقد باشد.
اما مطابقي همان توحيد عبادتيست و نفي آلهه غير از آن (و اما دلالت التزامي) جميع اقسام توحيد را شامل ميشود توحيد ذاتي صفاتي افعالي نظري چنانچه در همان خطبه امير المؤمنين فرمود
و کمال توحيده نفي الصفات عنه- الخطبه
زيرا اگر واجب الوجود غير از او بود يا خالق و رازقي غير از او بود يا مورد توکل و نظر بود بايد او را هم پرستش کرد پس لازمه انحصار الوهيت باو جميع مراتب توحيد را شامل است.
(و اما دلالت اقتضايي) پس از اقرار بانحصار الوهيت باو بايد به جميع فرمايشات او از ارسال رسل و انزال کتب و نصب خليفه براي حفظ دين و جعل
جلد 15 - صفحه 144
احکام معتقد باشد چنانچه حضرت رضا (ع) در حديث سلسلة الذهب فرمود
بشرطها و انا من شروطها
که بايد معتقد بامامت من باشيد.