تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
أُولئِکَ لَهُمْ رِزْقٌ مَعْلُومٌ (41) فَواکِهُ وَ هُمْ مُکْرَمُونَ (42) فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ (43) عَلى سُرُرٍ مُتَقابِلِينَ (44) يُطافُ عَلَيْهِمْ بِکَأْسٍ مِنْ مَعِينٍ (45)
بَيْضاءَ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ (46) لا فِيها غَوْلٌ وَ لا هُمْ عَنْها يُنْزَفُونَ (47) وَ عِنْدَهُمْ قاصِراتُ الطَّرْفِ عِينٌ (48) کَأَنَّهُنَّ بَيْضٌ مَکْنُونٌ (49) فَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلى بَعْضٍ يَتَساءَلُونَ (50)
ترجمه
آنگروه براى ايشانست روزى معلوم
ميوه‌هائى و آنان گرامى داشتگانند
در بهشت‌هاى پر نعمت
بر تختهائى رو بروى يکديگر
بگردش درآورده ميشود برايشان جامى از مشروب جارى
روشن که خوشگوار است براى نوشندگان
نه در آن فسادى است و نه ايشان از آن مست ميشوند
و نزد ايشان است زنان فروهشته چشم سياه ديدگان
گويا آنها تخم مرغ پوشيده شده بپوستند
پس روى آورند بعضيشان بر بعضى با آنکه از يکديگر ميپرسند.
تفسير
بيان احوال بندگان مخلصين خدا است که در آيه سابقه ذکر شد و آنکه از براى ايشان رزق معيّن معلومى است که بايد بدون زحمت هر وقت بخواهند نزد آنها حاضر شود و آن ميوه‌هاى گوناگون بهشتى است که واجد هر صفت مطلوب و فاقد هر عيبى از عيوب است علاوه بر آنچه طلب نمايند که بپاس احترام و براى اکرام ايشان بايد حاضر گردد نزدشان در باغهائى که جز نعمت در آنها چيزى نيست لذا باغهاى نعمت خوانده شده در کافى امام باقر عليه السّلام از پيغمبر صلّى اللّه عليه و اله و سلّم نقل فرموده در تفسير اولئک لهم رزق معلوم که خدّام بهشت ميدانند آنرا پس مى‌آورند نزد اولياء خدا پيش از آنکه بخواهند از آنها آنرا و امّا فواکه و هم مکرمون براى آنستکه مايل بچيزى نشوند در بهشت مگر آنکه باحترام ايشان
جلد 4 صفحه 431
حاضر کرده شود نزدشان در حاليکه بر تختهاى خودشان در مقابل يکديگر تکيه نموده و از ديدار دوستان خودشان لذّت ميبرند و جوانهاى زيباى بهشتى جام شراب طهور را در مجلسشان بگردش درآورند و اوصاف آن شراب از اين قرار است که از چشمه‌اى که در بهشت جارى ميشود بيرون مى‌آيد و رنگش از شير سفيدتر و شفّاف و روشن است و رقيق و مصفّا و لطيف نورانى است و از بس لذيذ و خوشگوار است بايد گفت عين لذّت است براى نوشنده آن و در آن هيچ غائله و فسادى و ضرر و دردى نيست و طعم بدى از تلخى و تندى و گسى و غيرها ندارد و نه اهل بهشت از آشاميدن آن بمستى دچار شوند و در برابر ايشانند حوريانى که از شدّت حيا چشم بزير اندازند و جز بمرد مؤمن خود نظر ننمايند و ديدگانشان درشت و سياهى آن غالب بر سفيدى است و در لطافت بدن و رنگ آن و نرمى و تازگى مانند تخم مرغ پخته پوست کنده يا تخم مرغ تازه از شکم مرغ بيرون آمده‌اند و اين معنى از کأنّهنّ بيض مکنون بنظر حقير رسيده ولى مفسّرين آنرا بتخم شتر مرغ که در زير بال خود معمولا جاى ميدهد آنرا و محفوظ ميماند از غبار تفسير فرموده‌اند و گفته‌اند رنگ آن سفيد مشوب بمختصر زردى است و اين بهترين رنگهاى بدن انسان است لذا خداوند رنگ بدن حور العين را تشبيه بآن فرموده و در حاليکه ذکر شد که بر تختها در برابر يکديگر نشسته‌اند با هم مشغول بصحبت ميشوند در معارف الهيّه و حوادث واقعه در دنيا و آنچه بر آنها گذشته از بدو خوب و احوال‌پرسى کامل مينمايند و هر يک شمه‌اى از حال خود را بيان مينمايد چنانچه بيايد انشاء اللّه تعالى و ينزفون بکسر زاء نيز قرائت شده است و قمّى ره فرموده يعنى منع نميشوند از آن.