تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
ثُمَّ بَعَثْناکُمْ مِنْ بَعْدِ مَوْتِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ (56)
ثُمَّ بَعَثْناکُمْ: پس برانگيختيم و زنده فرموديم شما را، مِنْ بَعْدِ مَوْتِکُمْ: بعد از مردن شما به صاعقه براى استکمال اجلها و بقيه عمر حتمى. و اين اجل معلقى بود که آنها را عارض شد. لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ:
براى اين که شما شکرگزارى کنيد خدا را بعد از زنده شدن؛ زيرا زنده بودن از اصول نعم است. و يا تشکر نمائيد بعد از بعث از موت، به وسيله عبادت و اطاعت.
تبصره: آيه شريفه دلالت دارد بر اثبات رجعت و حقانيت آن. تفسير برهان از اصبغ بن نباته روايت نموده که حضرت امير المؤمنين عليه السّلام در مکالمه ابن الکوّا فرمود: سؤال کن هر چه خواهى.
عرض کرد: جمعى از اصحاب تو گمان مى‌کنند که ايشان بر مى‌گردند بعد از مردن.
حضرت فرمود: بگو هر چه شنيدى و مطلبى بر آنچه گفتى اضافه مکن.
گفت: من گفتم تصديق ننمايم شما را.
حضرت فرمود: واى بر تو خداوند مبتلا نمود قومى را به سبب گناهى که کردند، پس ميرانيد آنها را پيش از اجلهاى مقرّره آنان، پس برگردانيد آنها را به دنيا بعد از مردن تا استيفا کنند روزى خود را. ابن کوّا نتوانست سخن امام را دريابد. امام فرمودند: واى بر تو مى‌دانى که خدا در کتاب خود فرمايد: «و اختيار نمود موسى عليه السّلام از ميان قوم خود هفتاد نفر براى ميقات ما» تا شهادت دهند به کلام الهى نزد رؤساى قوم ... پس اگر
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 153
تسليم مى‌شدند و تصديق مى‌کردند هر آينه خير بود براى آنان، لکن گفتند به موسى: «تصديق تو نکنيم تا خدا را آشکارا نبينيم»، پس فرا گرفت ايشان را موت و حال آنکه مى‌ديدند. بعد از آن زنده فرمود آنها را تا شکرگزارى کنند. آيا مى‌دانى ابن الکوّا که اين جماعت برگشتند به منزلهاى خود بعد از مردن؟
ابن الکوّا گفت: چنين نبوده، مردند در آن مکان.
حضرت فرمود: نه، واى بر تو آيا نيست که خدا اخبار فرموده تو را، آنجا که مى‌فرمايد: وَ ظَلَّلْنا عَلَيْهِمُ الْغَمامَ وَ أَنْزَلْنا عَلَيْهِمُ الْمَنَّ وَ السَّلْوى. اين سايبان ابر و نزول منّ و سلوى بر ايشان بعد از مردن و زنده شدن آنان بوده «1».
و از اين قبيل آيات و اخبار بسيار است. و اگر رجعت به دنيا بعد از مردن محال بودى، هر آينه اصلا وقوع نيافتى. پس رجعت آل عصمت عليهم السّلام و مؤمنين در ظهور حضرت ولى عصر عجل اللّه فرجه محقق خواهد بود.