تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لا تُؤْمِنُوا إِلاَّ لِمَنْ تَبِعَ دِينَکُمْ قُلْ إِنَّ الْهُدى هُدَى اللَّهِ أَنْ يُؤْتى أَحَدٌ مِثْلَ ما أُوتِيتُمْ أَوْ يُحاجُّوکُمْ عِنْدَ رَبِّکُمْ قُلْ إِنَّ الْفَضْلَ بِيَدِ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلِيمٌ (73)
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 146
چون ديدند از مکر آنان، مؤمنان اطلاع يافتند، طريق ديگر را با هم گفتگو نمودند، چنانچه فرمايد:
وَ لا تُؤْمِنُوا: و ايمان نياوريد و اعتراف نکنيد به تصديق قلبى خود، إِلَّا لِمَنْ تَبِعَ دِينَکُمْ: مگر کسانى را که پيروى نمايند دين شما را که ملت يهوديت است. يا بعد از يأس از ارتداد مؤمنان، به يکديگر گفتند: اظهار ايمان خود در اول روز مکنيد، مگر آنکه بر دين شما بوده و مسلمان شده، چه بازگشت آنها اهم و اولى باشد. حق تعالى فرمايد: قُلْ إِنَّ الْهُدى هُدَى اللَّهِ: بگو اى پيغمبر به آنها، بدرستى که دين حق ما که موجب هدايت به مطلوب است، هدايت خدا است که به توسط پيغمبر ابلاغ شده و موجب رستگارى از مهالک و فوز به سعادت دنيا و آخرت است.
نکته: اين فرمايش، جمله معترضه است، يعنى متکلم در بين کلام خود قسمتى را که لازم است، گفتن آن را در عرض تکلم خود فرمايد به منظور مطلب اهمى، که آن ابلاغ هدايت تامه حقه الهيه است به آنان.
بعد تتمه مکالمات اهل کتاب را فرمايد که يکديگر را نصيحت کردند که غير پيروان ملت خود را اعتراف مکنيد و باور مداريد، أَنْ يُؤْتى أَحَدٌ مِثْلَ ما أُوتِيتُمْ: به آنکه داده شده است هيچکس را از اهل اسلام، مثل آنچه به شما عطا شده از علم و حکمت و براهين و معجزات، مانند نزول منّ و سلوى و انفجار حجر و خروج آب از آن و شکافتن دريا و غير آن. يا ايمان نياوريد غير کسانى که پيروى کنند دين شما را به آنکه داده شده احدى را مثل آنچه عطا شده است شما را به اعتبار انبياء شما و کتب شما از نبوت و رسالت و کتاب و شريعت، و مى‌باشد بر وفق آنچه طلب کرديد از حضرت اسمعيل مثل حضرت موسى عليه السّلام و قرار دهد خداى تعالى کلام خود را در دهان او.
أَوْ يُحاجُّوکُمْ عِنْدَ رَبِّکُمْ: يا ايمان آوريد مر ايشان را تا محاجّه کنند شما را نزد پروردگار شما به آنچه خبر داده شما را در شأن حضرت خاتم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و قرآن و کلام او براى اهل اسلام، تا بر شما حجتى باشد نزد
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 147
پروردگار شما به آنچه معرفت به حق پيدا کرديد. پس به جهت رد و ابطال قول يهود مى‌فرمايد: قُلْ إِنَّ الْفَضْلَ بِيَدِ اللَّهِ: بگو اى پيغمبر بدرستى که فضل و برترى و علم و حکمت در يد قدرت الهى است، يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ: عطا فرمايد آن را به هر که خواهد و قابليت دارد، وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلِيمٌ: و خداى تعالى واسع الرّحمه، دانا است به مصالح بندگان در اعطاء فضل و رحمت خود.