نکته‌های تفسیر نور

عبدِ «آبق»، برده فرارى را گويند که بدون اجازه مالکش فرار کند. حضرت يونس بدون اجازه خداوند، قومش را ترک کرد و سر به بيابان گذاشت. «ساهم» از «سهم» به معناى قرعه‌کشى است، گويند: نهنگى مانع حرکت کشتى شد و ديدند که اگر يکى فدا نشود، خطر همه‌ى مسافران را تهديد مى‌کند. لذا با قرعه کشى، يونس را به دهان نهنگ انداختند تا خطر برطرف شود. «مدحضين» از «ادحاض» به معناى لغزاندن و در اين مورد کنايه از شکست و مغلوبيّت در امر قرعه کشى است. جلد 8 - صفحه 61 «حوت» به ماهى گفته مى‌شود، خواه بزرگ و خواه کوچک، ولى بيشتر در مورد ماهى بزرگ بکار مى‌رود. اگر خداوند دستور خروج و دورى از مردم را به پيامبرش بدهد، دورى کردن يک ارزش است، همان گونه که به لوط فرمود: فَأَسْرِ بِأَهْلِکَ‌ ... «1» ولى اگر بدون اجازه خداوند، چنين حرکتى شد، ضد ارزش و فرار حساب مى‌شود. «أَبَقَ» داستان بايد کوتاه، متنوع و مفيد باشد. در اين سوره براى داستان هر پيامبرى چند آيه بيش‌تر نيامده است. يونس به خاطر کم صبرى، از قوم خود فرار کرد و لذا الگوى پيامبران بعدى قرار نگرفت و خداوند به پيامبر اسلام مى‌فرمايد: مثل يونس مباش‌ «لا تَکُنْ کَصاحِبِ الْحُوتِ». «2» در اين سوره نيز داستانش در آخر بيان شد.