تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ إِنَّ مِنْهُمْ لَفَرِيقاً يَلْوُونَ أَلْسِنَتَهُمْ بِالْکِتابِ لِتَحْسَبُوهُ مِنَ الْکِتابِ وَ ما هُوَ مِنَ الْکِتابِ وَ يَقُولُونَ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَ ما هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَ يَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ الْکَذِبَ وَ هُمْ يَعْلَمُونَ (78)
«1» تفسير برهان، جلد اوّل، صفحه 293، حديث 11
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 154
بعد از آن وصف محرفين کتاب را بيان فرمايد:
وَ إِنَّ مِنْهُمْ لَفَرِيقاً: و بدرستى که بعضى از احبار يهودان هر آينه گروهى هستند، يَلْوُونَ أَلْسِنَتَهُمْ بِالْکِتابِ: مى‌جنبانند زبانهاى خود را به خواندن کتابى که يافته و نوشته‌اند؛ يا در قرائت آن را منعطف سازند به شبه کتاب و به آوازى که تورات مى‌خوانند قرائت کنند، لِتَحْسَبُوهُ مِنَ الْکِتابِ: تا شما پنداريد و گمان کنيد آنچه محرفات را مى‌خوانند از تورات است، وَ ما هُوَ مِنَ الْکِتابِ: و حال آنکه نيست آن محرفات از تورات، وَ يَقُولُونَ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ: و حال آنکه نيست از جانب خدا.
اين فرمايش تأکيد شناعت و قباحت فعل ايشان است و بيان آنکه احبار يهود صريحا آن را مى‌گفتند. وَ يَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ الْکَذِبَ: و مى‌گويند بر خدا دروغ را که مجعولات خود را نسبت به خداى تعالى دهند، وَ هُمْ يَعْلَمُونَ: و حال آنکه ايشان مى‌دانند که دروغ مى‌گويند، يعنى دروغ آنها از روى علم و عمد مى‌باشد.
تبصره: آيه شريفه دليل است بر بطلان قول جبريه و صحت قول عدليه، که بندگان در اقوال و افعال و اعمال خود فاعل مختارند؛ از جمله، زبان است که شخص در اداى سخن حق و کلام باطل، قدرت دارد و مى‌تواند به حسن اختيار خود، اقرار به حق نمايد و مى‌تواند به سوء اختيار، انکار حق و باطل را گويا شود؛ و لذا وقتى مجعولات خود را به خداى تعالى نسبت دادند، به جواب، فرمايش: وَ ما هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ، ردع و منع فرمود که اين مفتريات از خدا نيست و به دروغ نسبت به خدا دهند و حال آنکه مى‌دانند آن را، يعنى عالما و عامدا
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 155
دروغ گويند. و حق تعالى به اجبار و الزام، منع از قبيح نفرمايد، زيرا منافى با تکليف و ثواب و عقاب خواهد بود.