اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يُولِج‌ُ اللَّيل‌َ فِي النَّهارِ وَ يُولِج‌ُ النَّهارَ فِي اللَّيل‌ِ وَ سَخَّرَ الشَّمس‌َ وَ القَمَرَ کُل‌ٌّ يَجرِي لِأَجَل‌ٍ مُسَمًّي ذلِکُم‌ُ اللّه‌ُ رَبُّکُم لَه‌ُ المُلک‌ُ وَ الَّذِين‌َ تَدعُون‌َ مِن دُونِه‌ِ ما يَملِکُون‌َ مِن قِطمِيرٍ «13»
داخل ميفرمايد شب را در روز و داخل ميکند روز را در شب و مسخر فرموده خورشيد و ماه را کل آنها جريان دارند تا اجلي که بر آنها معين شده اينست پروردگار شما خداوند متعال، اختصاص باو دارد تمام ممکنات مالک تمام آنها او است و کساني که غير او را پرستش ميکنند باندازه يک قطمير مالک نيستند آنها يعني الهه آنها.
و قطمير را بعضي گفتند پوست خرما است و بعضي گفتند آن نقطه سفيد است که در هسته خرما است که بمنزله نطفه است.
يُولِج‌ُ اللَّيل‌َ فِي النَّهارِ وَ يُولِج‌ُ النَّهارَ فِي اللَّيل‌ِ اينکه جمله دو نحوه تفسير شده يکي آنکه شب را روز ميکند و روز را شب و ديگر آنکه شب را بروز ميافزايد و روز را بشب باختلاف فصول.
وَ سَخَّرَ الشَّمس‌َ وَ القَمَرَ کُل‌ٌّ يَجرِي لِأَجَل‌ٍ مُسَمًّي اما تسخير شمس گفتند يک حرکت مستقيمه دارد باتمام منظومه‌هاي شمسي و تمام کرات جويه بطرف کره وگا که در لغت عربي نسر الطائرش گويند و چون تمام اينکه کرات مجتمع شدند آنجا تمام از حرکت ميافتند و تمام به هم نزديک ميشوند و قيامت بر پا ميشود و در سوره
جلد 15 - صفحه 16
يس هم ميفرمايد: وَ الشَّمس‌ُ تَجرِي لِمُستَقَرٍّ لَها (آيه 38) و اما تسخير قمر سير قمر است دور کره شمس در يک ماه در دوازده برج که هر دو روز و نصف تقريبا در يک برج است و اما کره زمين و آب دو حرکت دارد يکي وضعي که دور خود ميچرخد بر توالي و تشکيل شب و روز ميدهد و يکي انتقالي دور کره شمس در مدت يک سال تشکيل سال ميدهد.
ذلِکُم‌ُ اللّه‌ُ رَبُّکُم اينست خداوند متعال پروردگار شما رب ديگري نداريد لَه‌ُ المُلک‌ُ سلطنت و مالکيت اختصاص باو دارد.
وَ الَّذِين‌َ تَدعُون‌َ مِن دُونِه‌ِ از الهه خود از اصنام و غير آنها.
ما يَملِکُون‌َ مِن قِطمِيرٍ هيچ نفع و ضرري ندارند و هيچ گونه قدرتي در آنها نيست.