اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ إِن‌َّ مِنهُم لَفَرِيقاً يَلوُون‌َ أَلسِنَتَهُم بِالکِتاب‌ِ لِتَحسَبُوه‌ُ مِن‌َ الکِتاب‌ِ وَ ما هُوَ مِن‌َ الکِتاب‌ِ وَ يَقُولُون‌َ هُوَ مِن عِندِ اللّه‌ِ وَ ما هُوَ مِن عِندِ اللّه‌ِ وَ يَقُولُون‌َ عَلَي اللّه‌ِ الکَذِب‌َ وَ هُم يَعلَمُون‌َ (78)
و بدرستي که بعض اهل کتاب هر آينه جماعتي هستند که بزبان خود و از پيش خود کلماتي بهم ميبافند بنام کتاب آسماني و شما را بگمان بيندازند که
جلد 4 - صفحه 260
توهّم کنيد که از کتاب است و حال آنکه اينها کتاب الهي نيست و ميگويند که اينکه از جانب خدا است و حال آنکه از جانب او نيست و دروغ ميبندند بخدا با اينکه خود ميدانند دروغ است.
وَ إِن‌َّ مِنهُم اشاره باهل کتاب است از يهود و نصاري و مرجع ضمير منهم بآيه سابقه است وَ مِن أَهل‌ِ الکِتاب‌ِ مَن إِن تَأمَنه‌ُ الايه و کلمه (من) تبعيضيه است و مراد علماء يهود و نصاري هستند.
لفريقا که مراد ظاهرا پيشينيان آنها که کتابهايي بنام عهد قديم و عهد جديد نوشته و تمام آنها را کتب وحي ناميدند و آنها را نسبت بانبياء دادند از موسي تا قبل از عيسي را عهد قديم گفتند و از عيسي ببعد عهد جديد.
يَلوُون‌َ أَلسِنَتَهُم يلوون بدو و او قرائت شده که لام مجزوم است و واو مضموم از ماده «ل» يا واو «ليو» که واو دريا ادغام ميشود «لي‌ّ» و در لغت از براي او معاني ذکر شده:
تحريف- مثل آيه شريفه مِن‌َ الَّذِين‌َ هادُوا يُحَرِّفُون‌َ الکَلِم‌َ عَن مَواضِعِه‌ِ الي قوله تعالي لَيًّا بِأَلسِنَتِهِم وَ طَعناً فِي الدِّين‌ِ سوره نساء آيه 48.
و توقّف و عدم انتظار- مثل آيه شريفه إِذ تُصعِدُون‌َ وَ لا تَلوُون‌َ عَلي أَحَدٍ الايه آل عمران آيه 147.
و صورت برگرداندن و منحرف شدن مثل آيه شريفه وَ إِذا قِيل‌َ لَهُم تَعالَوا يَستَغفِر لَکُم رَسُول‌ُ اللّه‌ِ لَوَّوا رُؤُسَهُم الايه منافقون آيه 5.
و مماطله- مثل قوله صلّي اللّه عليه و آله و سلّم
(لي‌ّ الواجد يخل‌ّ عقوبته و عرضه)
مجمع البحرين و
قوله صلّي اللّه عليه و آله و سلّم (لي‌ّ الواجد ظلم) مجمع البيان
و غير اينها، لکن در اينکه آيه بقرائن جملات بعد مراد بهم يافتن است از پيش خود.
بالکتاب يعني مدّعي ميشوند که اينکه کتاب آسمانيست.
جلد 4 - صفحه 261
لِتَحسَبُوه‌ُ مِن‌َ الکِتاب‌ِ مراد از حسبان گمان است لکن در اينجا معني اينست که شما را بگمان بيندازند يعني توهّم کنيد که اينکه بافته‌هاي آنها جزء کتاب آسمانيست.
وَ ما هُوَ مِن‌َ الکِتاب‌ِ ساحت قدس انبياء از اينکه مزخرفات و کفريات منزّه و مبراء است و ابدا اينها کتاب وحي نيست و از انبياء صادر نشده.
وَ يَقُولُون‌َ هُوَ مِن عِندِ اللّه‌ِ و اينکه کتابها را نسبت بخدا ميدهند.
وَ ما هُوَ مِن عِندِ اللّه‌ِ بلکه من عند انفسهم و شياطينهم.
وَ يَقُولُون‌َ عَلَي اللّه‌ِ الکَذِب‌َ دروغ بر خدا ميبندند وَ هُم يَعلَمُون‌َ و حال آنکه ميدانند که اينکه کتاب وحي نيست و از جانب خدا نيامده و دروغ صرف است و کذب بر خدا و رسول از گناهان بسيار بزرگ است بخصوص در همچه موارد.