1- سرچشمهى فرار و نفرت از راه انبيا يا استکبار است يا حيله. (شايد استکبار از سوى کفّار و حيله از سوى منافقان باشد و شايد استکبار بستر حيلهگرى خود مستکبر باشد). اسْتِکْباراً ... وَ مَکْرَ السَّيِّئِ
2- نتيجه حيله به خود انسان برمىگردد (عقوبت و کيفر تکبّر و حيله به ديگرى منتقل نمىشود.) «لا يَحِيقُ الْمَکْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ»
بَد مکن که بد افتى
چَه مَکَن که خود افتى
3- خداوند در جامعه قانونها و سنّتهاى ثابتى را مقرّر کرده است که در تمام اقوام و ملّتها جريان دارد، نظير سنّت آزمايش، سنّت امداد مؤمنان و سنّت
جلد 7 - صفحه 512
کيفر حيلهگران و مستکبران. آرى، خوشبختى و بدبختى و عزّت يا سقوط جامعه، در گرو پيروى از سنّتهاى الهى يا ترک آنهاست. فَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَبْدِيلًا ... تَحْوِيلًا
4- تاريخ داراى نظام و قانون ثابت است. (با نگاه به گوشهاى از تاريخ مىتوان قانونِ گوشهى ديگر تاريخ را به دست آورد.) «فَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَبْدِيلًا»