تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ نُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثِينَ «5»
وَ نُرِيدُ أَنْ نَمُنَ: و اراده فرموديم اينکه منت گذاريم، عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ: بر آنانکه زبون و بيچاره شده بودند در زمين مصر و نواحى آن که بنى اسرائيل باشند، و برهانيم ايشان را از بلا و شدت فرعون. وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً: و
«1» کشاف، ج 3، ص 157- 156.
جلد 10 - صفحه 101
گردانيديم ايشان را پيشوايان در امر دين و داعيان مردمان به خير و صلاح تا به ايشان اقتدا کنند در خيرات و مبرات. بعضى، تفسير (ائمه) به ولاة و ملوک نموده لقوله (وَ جَعَلَکُمْ مُلُوکاً) يعنى ايشان را پادشاه قرار داديم. وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثِينَ: و قرار داديم ايشان را وارثان مال و امتعه و املاک فرعونيان.
تنبيه: اين مطلب مسلم است ملکى که خداى تعالى عطا فرمايد، مراد ملکى است که لازم الاتباع باشد در امور دين و دنيا، نه ملک کفر؛ زيرا آن مستلزم عدوان و ظلم است چنانکه آيات شريفه دالّ بر اين است از جمله قوله تعالى: (فَقَدْ آتَيْنا آلَ إِبْراهِيمَ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَةَ وَ آتَيْناهُمْ مُلْکاً عَظِيماً) «1» پس بنابراين ائمه هر آينه ملوک دنيا هستند، پيشوا و مقدمند در امور دين و دنيا، و مردم مأمورند به اطاعت آنان و احاديث بسيار وارد است از جمله:
1- على بن ابراهيم قمى «رحمه اللّه» فرمايد: خداوند اخبار فرمود پيغمبر خود را به آنچه رسيده موسى و اصحابش را از فرعونيان از قتل و ظلم براى اينکه تسليتى باشد در مصائبى که از امّت بر اهل بيتش وارد آيد، پس بشارت داد آن حضرت را بعد از تعزيت به آنکه تفضل فرمايد بر ايشان و قرار دهد ايشان را خلفاء در زمين و ائمّه بر امّت، و برگرداند ايشان را به دنيا با دشمنان ايشان تا دادخواهى شود «2».
2- در کافى- از ابى الصباح کنانى مروى است که نظر فرمود حضرت باقر عليه السّلام به حضرت صادق عليه السّلام فرمود: آيا ديدى اين شخص را، اينست از کسانى که خداى تعالى فرموده (وَ نُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا) «3».
3- ابن بابويه (رحمه اللّه) روايت نموده از حضرت صادق عليه السّلام که حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله نظر فرمود به سوى على و حسن و حسين عليهم السّلام، پس گريه نمود و فرمود: شمائيد مستضعفون بعد از من. پس به حضرت صادق عليه السّلام عرض شد: چه معنى دارد اين يابن رسول اللّه؟ فرمود:
«1» سوره نساء آيه 54.
«2» تفسير على بن ابراهيم قمى، ج 2، ص 133.
«3» اصول کافى، ج 1، کتاب الحجة، باب الاشارة و النص على ابى عبد اللّه الصّادق عليه السّلام، روايت 1، ص 306- بحار الانوار ج 24 ص 167 و 173 بنقل از مجمع البيان و مناقب.
جلد 10 - صفحه 102
معنى آن آنست که شمائيد ائمه بعد از من، بدرستى که خداوند فرموده (وَ نُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا ...) بعد فرمود: اين آيه جارى است در حق ما تا روز قيامت «1».
4- در جوامع- از حضرت زين العابدين عليه السّلام مروى است که فرمود:
قسم به آن خدائى که حضرت محمّد را به حق به خلق مبعوث ساخته بشير و نذير، بدرستى که نيکوکاران از ما که اهل بيتيم و شيعيان ايشان، به منزله موسى و شيعيان اويند، و دشمنان ما و اتباع آنها به مثابه فرعون و اتباع اويند «2».