اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَمَن تَوَلّي بَعدَ ذلِک‌َ فَأُولئِک‌َ هُم‌ُ الفاسِقُون‌َ (82)
تولي بمعني اعراض است و مراد اعراض انبياء نيست زيرا مقام عصمت آنها مانع از آن است بلکه مراد اعراض امتهاي آنها است از يهود و نصاري و امثال آنها و گذشت که ابلاغ بامم جزو ميثاق بوده و بر طبق آن هم اخبار ناطق است، در مجمع از امير المؤمنين عليه السّلام روايت کرده که فرمود
(لم يبعث اللّه نبيا آدم و من بعده الّا اخذ عليه العهد لئن بعث اللّه محمدا و هو حي‌ّ ليؤمنن‌ّ به و لتنصرنّه و امره
جلد 4 - صفحه 270
بان اخذ العهد بذلک علي قومه).
فَمَن تَوَلّي کساني که از اينکه معاهده اعراض نمودند و برگشتند و پشت پا زدند باين ميثاق و نقض عهد کردند چنانچه معني تولّي همين است در قرآن در موضوع حضرت موسي در موقعي که عصي اژدها شد ميفرمايد وَلّي مُدبِراً وَ لَم يُعَقِّب نمل آيه 10 و آيات ديگر.
بعد ذلک بعد از عهد و ميثاق محکم فَأُولئِک‌َ هُم‌ُ الفاسِقُون‌َ فسق در اينجا مرتبه شديده کفر است چون فسق بمعني کار قبيح و زشت و فحشاء است و البته نقض عهد الهي با اينکه همه تأکيدات و اينکه مقصود مهم‌ّ از ارسال رسل بوده بسيار قبيح و زشت است و اينها از ساير طبقات کفار با اينکه هم بشاراتي که بآنها داده شده بمراتب بدتر و عقوبت آنها شديدتر است بالاخص علماء و دانشمندان آنها که از کتب خود اينکه بشارات را درک کردند و حقانيت پيغمبر اسلام را فهميدند و از روي لجاج و عصبيت و حب‌ّ رياست و علاقه بزخارف دنيوي انکار کردند.