شخصى از امام صادق عليه السلام پرسيد: اگر خداوند جاى آنچه را انفاق شده پر مىکند، پس چرا من هر چه انفاق مىکنم جايگزينش نمىرسد؟! حضرت فرمود: «اگر مال حلال باشد و براى مصرف حلال انفاق شود حتماً جبران مىشود». «1»
علاوه بر اين ممکن است جبران آن در آخرت باشد يا از طريق دفع بلا يا رسيدن عوض آن به نسل بعدى در همين دنيا و يا از طريق غير مال جبران شود.
کلمه «يَقْدِرُ» از «قدر» هم به معناى اندازهگيرى است و هم به معناى سختگيرى. «2» ولى در اينجا به قرينه کلمه «يَبْسُطُ» به معناى سختگيرى است.
در آيه 36 نيز مسألهى گشايش و تنگى رزق مطرح شد ليکن مخاطب آن کفّار و مخاطب اين آيه مؤمنان هستند.
تاجرى که مىبيند سرمايهاش در معرض تلف شدن است، حاضر است جنس خود را ارزان يا نسيه بفروشد و اگر مشترى خوبى برايش پيدا شد و نفروخت، کم عقل است. عمر ما هم سرمايهاى است که در معرض تلف شدن است و خداوند آن را به بهاى گران مىخرد، معامله
«1». تفسير نورالثقلين و کافى، ج 2، ص 486.
«2». مفردات راغب.
جلد 7 - صفحه 454
نکردن با خدا کم عقلى است.
رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمودند: «هر شب منادى ندا مىدهد: «هب للمنفق خلفاً و هب للمسک تلفا» (خدايا!) به انفاق کننده عوض وپاداش بده و ثروت خسيس و بخيل را تلف کن». «1»
خداوند بهترين رازق است. «خَيْرُ الرَّازِقِينَ» چون:
الف: همه چيز به دست اوست و مىتواند ببخشد.
ب: بخل ندارد.
ج: به همه مىبخشد.
د: بخشش او، بى منّت و بى توقّع است.
ه: دائمى است.
و: نيازها را مىداند.
ز: چيزهايى مىبخشد که ديگران توان بخشيدن آن را ندارند.