تفسیر اطیب البیان

اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب) قُل‌ إِن‌َّ رَبِّي‌ يَبسُطُ الرِّزق‌َ لِمَن‌ يَشاءُ مِن‌ عِبادِه‌ِ وَ يَقدِرُ لَه‌ُ وَ ما أَنفَقتُم‌ مِن‌ شَي‌ءٍ فَهُوَ يُخلِفُه‌ُ وَ هُوَ خَيرُ الرّازِقِين‌َ (39) بفرما محققا پروردگار ‌من‌ بسط رزق‌ مي‌فرمايد ‌براي‌ ‌هر‌ ‌که‌ مشيتش‌ تعلق‌ گرفته‌ ‌از‌ بندگان‌ ‌خود‌ و تنگ‌ مي‌گيرد ‌از‌ ‌براي‌ ‌او‌ و ‌آن‌ چه‌ انفاق‌ کرديد جلد 14 - صفحه 572 ‌در‌ راه‌ ‌خدا‌ ‌پس‌ خداوند عوض‌ مي‌دهد ‌او‌ ‌را‌ و ‌او‌ بهترين‌ روزي‌ دهندگان‌ ‌است‌. سؤال‌: ‌اينکه‌ جمله‌ قُل‌ إِن‌َّ رَبِّي‌ يَبسُطُ الرِّزق‌َ لِمَن‌ يَشاءُ مِن‌ عِبادِه‌ِ وَ يَقدِرُ لَه‌ُ ‌در‌ دو آيه قبل‌ ذکر ‌شده‌ وجه‌ تکرارش‌ چيست‌! جواب‌: ‌در‌ آيه قبل‌ خطاب‌ ‌به‌ مترفين‌ کفار و مشرکين‌ و ارباب‌ ضلالت‌ ‌بود‌ ‌که‌ مغرور نشوند ‌به‌ ‌اينکه‌ ‌که‌ مال‌ و دولت‌ باعث‌ شرافت‌ ‌آنها‌ ‌است‌ و ضيق‌ و فقر باعث‌ خفت‌ و ذلت‌ ‌است‌، و ‌اينکه‌‌-‌ ‌آيه‌ خطاب‌ ‌به‌ مؤمنين‌ ‌است‌ ‌که‌ اغنيا ‌به‌ وظائف‌ و تکاليف‌ ماليه ‌خود‌ رفتار کنند و نظر حقارت‌ ‌به‌ فقراء و مؤمنين‌ نکنند و ‌آنها‌ ‌را‌ عزيز و محترم‌ بدانند و ‌به‌ ‌آنها‌ انفاق‌ کنند و دستگيري‌ کنند و شاهد ‌بر‌ ‌اينکه‌ دعوي‌ سه‌ چيز ‌است‌: يکي‌ کلمه «مِن‌ عِبادِه‌ِ» ‌که‌ ‌در‌ جمله قبل‌ نبود و عباد اللّه‌ مؤمنين‌ هستند ‌که‌ ‌به‌ وظائف‌ عبوديت‌ رفتار مي‌کنند، و اما کفار و مشرکين‌ و ضالين‌ ‌خود‌ ‌را‌ ‌از‌ تحت‌ عبوديت‌ حق‌ خارج‌ کردند و عبده اصنام‌ و آلهه ‌خود‌ شدند. ديگر کلمه «‌له‌» ‌که‌ برگشت‌ ‌به‌ «‌من‌» مي‌کند ‌که‌ فقراء مؤمنين‌ باشند. سيم‌. جمله ‌بعد‌ ‌که‌ مي‌فرمايد: وَ ما أَنفَقتُم‌ مِن‌ شَي‌ءٍ فَهُوَ يُخلِفُه‌ُ وَ هُوَ خَيرُ الرّازِقِين‌َ. سؤال‌: بسياري‌ ‌از‌ موارد ‌است‌ ‌که‌ انفاق‌ مي‌کنند و خداوند عوض‌ نمي‌دهد و جاي‌ ‌او‌ نمي‌گذارد. جواب‌: همين‌ اشکال‌ ‌را‌ خدمت‌ ائمه‌ کردند و ‌آنها‌ جواب‌ دادند ‌به‌ ‌اينکه‌ ‌که‌ ‌بر‌ وجه‌ مشروع‌ نبوده‌. توضيح‌ اينکه‌: اولا‌-‌ انفاق‌ بايد ‌از‌ ممر حلال‌ دست‌ آمده‌ ‌باشد‌ ‌از‌ حرام‌ و شبهه‌ نفس‌ انفاقش‌ معصيت‌ ‌است‌، و ثانيا بايد قصد قربت‌ و خلوص‌ ‌باشد‌ ‌به‌ قصد ريا ‌ يا ‌ بعض‌ مقاصد دنيوي‌ نباشد، و ثالثا بايد ‌به‌ مصرف‌ مقرر ‌در‌ محل‌ ‌خود‌ انفاق‌ کند، ‌به‌ ‌غير‌ ‌اينکه‌ طريق‌ نتيجه‌ ندارد.

آیات این صفحه