تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لَوْ تَرى إِذْ فَزِعُوا فَلا فَوْتَ وَ أُخِذُوا مِنْ مَکانٍ قَرِيبٍ (51)
بعد از آن تهديد مى‌فرمايد مشرکان را:
وَ لَوْ تَرى إِذْ فَزِعُوا: و اگر ببينى اى پيغمبر يا اى بيننده کافران را زمانى که ترسان شوند نزديک مرگ، يا به وقت بعث، يا روز بدر؛ ببينى امرى فظيع و عجيب و با هول، فَلا فَوْتَ: پس نباشد هيچ فوتى، يعنى به جهت گريختن و پناه بردن به قلعه‌اى و جائى، عذاب از ايشان فوت نشود، وَ أُخِذُوا مِنْ مَکانٍ قَرِيبٍ: و بگيرند ايشان را از جاى نزديک، يعنى از روى زمين به زير زمين ايشان را کشند که قبر است، يا از موقف به جهنم، يا از صحراى «بدر» به چاه اندازند.
جلد 10 - صفحه 551
ابن عباس گفته: نزول اين آيه در اصحاب خسف پيداست، و ايشان هشتاد هزار نفر باشند که از شام به قصد تخريب کعبه معظمه حرکت، چون در بيابان مکه رسند همه آنها به زمين فرو روند «1»، پس معنى (اخذوا من مکان قريب) اينست که خسف شوند از زير قدمها. و اين جماعت لشکر سفيانى باشند در آخر الزمان که به امر او قصد تخريب کعبه نمايند، و از اين جماعت دو نفر نجات يابند: يکى بشارت به مکه برد، و ديگرى روى او بر قفا برگشته، خبر خسف قوم به سفيانى رساند.
علائم ظهور ولى عصر عجل اللّه تعالى فرجه:
علامه مجلسى (رحمه اللّه) از حذيفه يمانى روايت نموده شنيدم از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله که از فتنه آخر الزمان خبر مى‌داد از آن جمله فرمود: سفيانى خروج کند و از بيابان خشک به دمشق آيد، و بعضى لشکر را به مشرق فرستد و جمعى را به مدينه، چون به زمين بابل رسند (ميانه مدينه و بغداد) زياده از سه هزار نفر را بکشند و صد زن را شکم بدرند و سيصد مرد معروف را از بنى عباس به قتل آورند، بعد متوجه کوفه شدند و نواحى آن را خراب کنند، آنگاه روى به شام نهند و در اثناى اين حال رايت هدى از کوفه پديد آيد و بر عقب آنها روان شوند، بعد از دو روز راه به ايشان برسند و اکثر آنها را بکشند و غنيمت اخذ کنند و اسيران را از دست آنها خلاص نمايند. و سفيانى بعضى ديگر از لشکر را به مدينه فرستد و سه شبانه‌روز غارت کنند، و از آنجا به مکّه آيند. چون به «بيدا» رسند، حق تعالى جبرئيل را بفرستد براى هلاک آنها، جبرئيل پاى بر زمين زند و يکبار به زمين فرو روند؛ اينست قول خداى تعالى (وَ لَوْ تَرى إِذْ فَزِعُوا ...) و دو نفر که از جهينه‌اند نجات يابند: يکى بشير و ديگرى نذير، بشير بشارت به مکه رساند، و نذير سفيانى را بترساند به هلاکت قوم او، و از اينجا مثل شده که (و عند جهينة الخبر اليقين) و نزد جهينيه خبر يقين باشد «2».
«1» کشاف، چ مصر، ج 3، ص 265. (بحار 52/ 186 نيز بنقل از صاحب کشاف آورده است)
«2» بحار الانوار، ج 52، ص 187- 186 تاريخ الامام الثانى عشر- باب علامات ظهوره عليه السّلام من السفيانى و الدّجّال.
جلد 10 - صفحه 552
و از حضرت باقر و صادق عليهما السّلام و ابو حمزه ثمالى (رحمه اللّه) از حضرت سيد سجاد عليه السّلام فرمودند: او لشگر سفيانى است که در بيداء هلاک شوند از زير قدمهاشان فرو روند در زمين «3».