تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) إِنَّ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ زَيَّنَّا لَهُمْ أَعْمالَهُمْ فَهُمْ يَعْمَهُونَ «4» بعد از آن در وصف کفار بيان مى‌فرمايد: إِنَّ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ: بدرستى که آنانکه ايمان نمى‌آورند به آخرت و قيامت، زَيَّنَّا لَهُمْ أَعْمالَهُمْ‌: آراسته و مزين گردانيديم براى ايشان اعمال حسنه ايشان را که امر کرده بوديم ايشان را به آن به نيکوترين وجهى. و تزيين آن بيان مثوبات و درجات آن بود تا ترغيب و تشويق شوند به عمل حسنات و صالحات، لکن ايشان اعراض از آن نموده، فَهُمْ يَعْمَهُونَ‌: پس ايشان حيران و سرگردان مى‌شوند در ضلالت خود و در نمى‌يابند آنچه تابع اعمال است از نفع و ضرر. نزد بعضى معنى آنکه: ما تزيين اعمال قبيحه ايشان نموديم به اين وجه که خلق شهوت نموديم در ايشان که داعى آنهاست به فعل معاصى به جهت تشديد تکليف تا متحمل مشقّت و کلفت شده از مشتهيات طبع خود مجتنب شوند، لکن آنها اين معنى را کار نبسته متحير شدند و در آن متردّد و متشکّک گشتند و انديشه نکردند در «1» مصباح الشريعه، باب 84. جلد 10 - صفحه 11 اين، تا راه سداد را از فساد بشناسند و بدين جهت در طريق معاصى که مشتهيات طبع و محبوب نفس است سلوک نمودند. تبصره: زمخشرى در کشاف گويد: اگر کسى بحث کند چگونه حق تعالى اسناد تزيين اعمال قبيحه ايشان به ذات خود فرموده و حال آنکه در کريمه‌ وَ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ‌ اسناد آن به شيطان فرموده؟! جواب گوئيم: ميان اين دو اسناد فرق بسيار است، زيرا اسناد به آن به شيطان بر سبيل حقيقت است و اسناد آن به خدا بر طريق مجاز است؛ و اسناد مجازى در علم بيان به دو طريق است: 1- آنکه از قسم مجازى باشد که آن را استعاره نامند. 2- آنکه از مجاز حکمى باشد. پس به طريق اول آنست که چون حق سبحانه تطميع آنها فرمود به طول عمر و وسعت روزى و کثرت انعام و احسان به ايشان که وسيله است به پيروى شهوات و بطر و ترفّه و تنفر از آنچه لازم آنهاست و تکاليف شاقه، فکانّ او سبحانه تزيين اعمال ايشان نموده. طريق دوم- آنکه امهال حق سبحانه شيطان را و تخليه او بر وجهى که تزيين اعمال قبيحه مى‌نمايد، در نظر آنها ملابسه‌اى است ظاهره مر تزيين را؛ پس اسناد آن به خدا به جهت مجاز حکمى است که بعضى ملابسات مصحح آنست‌ «1».