تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
لَعَلَّکَ باخِعٌ نَفْسَکَ أَلاَّ يَکُونُوا مُؤْمِنِينَ «3»
چون قريش چنين کتابى را تکذيب نموده ايمان نياوردند و حضرت رسول صلى اللّه عليه و آله بر ايمان آنها بسيار حريص و مايل بود، اين صورت بخاطر مبارک آن حضرت شاق آمد و بسيار ملول گشت، حق تعالى به جهت تسليه خاطر اقدس آن حضرت آيه شريفه نازل فرمود:
لَعَلَّکَ باخِعٌ نَفْسَکَ: شايد تو هلاک کننده و کشندهاى نفس خود را، يعنى ترس آنست که خود را هلاک کنى، أَلَّا يَکُونُوا مُؤْمِنِينَ: به جهت آنکه نمى شوند ايمان آورندگان به قرآن.
نکته: کلمه «لعل» براى اشفاق است، کأنه قيل: «اشفق على نفسک ان تقتلها حسرة ما فاتک من اسلام قومک» يعنى ترسان باش بر نفس خود از آنکه آن را هلاک کنى به جهت حسرت آنچه فوت شده است تو را از اسلام قومت. «2»
«1». تفسير منهج الصادقين، ج 6، ص 429. چاپ کتابفروشى اسلاميّه.
«2». تفسير منهج الصادقين، ج 6، ص 430. چاپ کتابفروشى اسلاميّه.
جلد 9 - صفحه 393
ابن شهر آشوب از عياشى از حضرت صادق عليه السّلام که در حديثى فرمود حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله: يا على، بدرستى که من سؤال نمودم خدا را اينکه موالات نمايد ميان من و تو، پس بجا آورد؛ و سؤال نمودم خدا را اينکه مواخات قرار دهد بين من و تو، پس بجا آورد؛ و سؤال نمودم خدا را اينکه قرار دهد تو را وصىّ من، پس بجا آورد. پس مردى گفت: قسم به خدا يک صاع خرما بهتر است از آنچه سؤال نمود آن را محمد صلّى اللّه عليه و آله از پروردگارش! چرا سؤال ننمود ملکى را که کمک نمايد او را بر دشمنش، يا گنجى که به آن استعانت جويد بر فقر و فاقه اش؛ پس حق تعالى اين آيه نازل فرمود. «1» بنابراين فرمايش حضرت صادق عليه السّلام باطن آيه شريفه را بيان فرمايد.