اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ إِن‌َّ رَبَّک‌َ لَهُوَ العَزِيزُ الرَّحِيم‌ُ «9»
و بدرستي که پروردگار تو هر آينه او عزيز و رحيم است.
وَ إِن‌َّ رَبَّک‌َ رب بمعني مربي است که شي‌ء را تربيت ميکند تا از قابليت بمقام فعليت برساند مثل هسته خرما که قابليت دارد که يک نخله خرما شود و هزارها خرما دهد لکن مشروط بشرايطي است.
اول. وجود مربي به کسر مثل غارس و زارع که اينکه هسته خرما را غرس کند و آب دهد و در
جلد 14 - صفحه 9
زمين مستعد تربيت کند و از هوا و آفتاب بهره برداري کند تا نخله شود.
دوم. قابليت که اگر هسته فاسد باشد يا در محل غير قابل غرس شود يا از آب و هوا و آفتاب محروم گردد نخله نخواهد شد.
سوم. در اثناء رشد بآفتي بر نخورد: او را نکنند يا نبرند يا نسوزانند نتيجه گرفته نميشود.
خداوند متعال رب العالمين است که تمام عالمين را از کتم عدم بعرصه وجود آورد و استعداد و قابليت را در کمون آنها قرار داد و وسائل رشد و اسباب ترقي و تعالي را از هر جهت در دسترس آنها فراهم فرمود چه اسباب تکويني مخصوصا در بشر پدر و مادر و امور معاش و زندگاني را: از آسمان، خورشيد، ماه، هوا، آب و آنچه در زمين است و اسباب تشريعي از ارسال رسل و انزال کتب و جعل احکام و بالجمله در تدبير و مديريت کوتاهي نفرمود و استعداد و قابليت انسان را باو عنايت فرمود که ميتواند از ملک هم بالاتر رود و لکن شرط سوم در اغلب مفقود شده که خود را از قابليت انداخته بکفر و ضلالت و فسق و فجور.
هر چه هست از قامت ناساز بي‌اندام ما است || ور نه تشريف تو بر بالاي کس کوتاه نيست
و کاف خطاب در ربک با اينکه رب العالمين است تشريفيست که خداوندي که يک همچه بنده‌اي را تربيت فرموده که اشرف جميع مخلوقات است در جميع کمالات.
لَهُوَ العَزِيزُ الرَّحِيم‌ُ عزت و شرافت و بزرگواري و کبريايي و عظمت مختص بذات مقدس او است و غير او تمام فقير و ذليل و محتاج هستند.
أن‌‌به «أَنتُم‌ُ الفُقَراءُ إِلَي اللّه‌ِ وَ اللّه‌ُ هُوَ الغَنِي‌ُّ الحَمِيدُ» و رحمت و تفضل و عنايت خاص به او است.
در خبر که رحمت الهي صد جزء است يک جزئش در دنيا و بقيه در آخرت.