تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) قالَ لَئِنِ اتَّخَذْتَ إِلهَاً غَيْرِي لَأَجْعَلَنَّکَ مِنَ الْمَسْجُونِينَ «29» حضرت موسى عليه السّلام چون اين حجج و براهين واضحه را فرمود، فرعون از جواب فرو ماند، در غضب شده از روى تجبر و تکبر به تهديد و وعيد در آمده: قالَ لَئِنِ اتَّخَذْتَ إِلهَاً غَيْرِي‌: گفت به موسى: اگر فراگيرى معبودى غير از من، لَأَجْعَلَنَّکَ مِنَ الْمَسْجُونِينَ‌: هر آينه قرار دهم تو را از زندانيان (الف و لام عهد) يعنى تو را از جمله کسانى گردانم که حال ايشان را مى‌دانى در زندان من. در خبر آمده که زندان فرعون از کشتن بدتر بود، زيرا امر مى‌کرد زندانيان را در حفره عميقى مى‌انداختند که در آنجا هيچ چيز نمى‌ديدند و نمى‌شنيدند. و بيرون نمى‌آوردند مگر مرده. پس به جهت مبالغه در تهديد اين کلام را گفت و عادت معاند لجوج آنست که چون از محاجّه فرو ماند، تهديد و وعيد نمايد. «1» زمخشرى در کشاف گفته: سؤال فرعون از پروردگار عالميان بر وجه انکار بوده از اينکه آفريدگارى غير از او باشد، به جهت آنکه دعوى الهيت نمود؛ و چون موسى عليه السّلام اول به جواب مذکور ناطق شد، تعجيب قوم خود کرد از آنکه موسى نسبت ربوبيت به غير او داده؛ و چون تقرير حجت دوم نمود، تحسين او کرد بر سبيل طنز و سخريه، او را به رسول تسميه کرد؛ و چون تقرير حجت سوم نمود، در غضب شده تهديد به زندان کرد. «2» «1». تفسير منهج الصّادقين، ج 6، ص 440. چاپ کتابفروشى اسلاميّه. «2». تفسير کشاف زمخشرى، ج 3، ص 111. چاپ اوّل 1354 هجرى. مطبعة مصطفى محمد. جلد 9 - صفحه 412 نکته: ذکر آسمان و زمين و ما بينهما در تقرير اول، اگرچه شامل تمام خلايق بود، اما ثانيا تخصيص بعد از تعميم فرمود به جهت بيان نفوس خود و پدران ايشان، زيرا اقرب به تأمل است نسبت به نفس عاقل و آنکه از او متولد شده و آنچه مشاهد و معاين او است از دلايل بر وجود صانع که ناقل است از حالى به حالى و هيئتى به هيئتى از وقت ميلاد تا زمان وفات، و ثالثا تخصيص مشرق و مغرب نمود، زيرا طلوع و غروب آن بر تقدير مستقيم از بينات باهره است بر قدرت مدبر حکيم و ذکر «ان کنتم موقنين» در تقرير اول، «و ان کنتم تعقلون» در دوم به جهت ملايمت در اول و شدت لجاج فرعون در ثانى، و توجه ننمودن به آيات باهره باشد.