مشهور آن است که مراد از پدر، عموى ابراهيم است و به گفتهى قرآن، مؤمن نبايد در حقّ کافر دعا کند. بنابراين اگر حضرت ابراهيم براى عموى کافرش دعا کرد، به خاطر اين بود که به او وعدهى دعا داده بود، زيرا هنوز به ايمان آوردن او اميد داشت. «سَأَسْتَغْفِرُ لَکَ رَبِّي» «1» لکن همين که يقين کرد او ايمان نمىآورد، از عموى خود تبرّى جست. «وَ ما کانَ اسْتِغْفارُ إِبْراهِيمَ لِأَبِيهِ إِلَّا عَنْ مَوْعِدَةٍ وَعَدَها إِيَّاهُ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ أَنَّهُ عَدُوٌّ لِلَّهِ تَبَرَّأَ مِنْهُ» «2»
روحِ پاک، روحى است که از وابستگى به دنيا وآلودگى به شرک، کفر، نفاق، تکبّر و همهى امراض قلبى پاک باشد وچون خداوند دربارهى منافقان مىفرمايد: «فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ»* پس قلبِ سليم، قلب مؤمن است.
درحديث مىخوانيم: قلب سليم، قلبى است که در آن شرک نباشد. «3»
پيامبراکرم صلى الله عليه و آله در نمازش اين دعا را مىخواند: «اللهم لا تخزنى يوم القيامة» پروردگارا! مرا در قيامت خوار و رسوا مکن. «4»
سؤال: در روايات مىخوانيم: انفاق مال و صدقهى جاريه و اولاد صالحى که براى والدين
«1». مريم، 47.
«2». توبه، 114.
«3». تفسير نورالثقلين.
«4». تفسير فرقان.
جلد 6 - صفحه 335
دعا کنند، براى قيامت انسان مفيد هستند، پس رابطهى آيهى «لا يَنْفَعُ مالٌ وَ لا بَنُونَ» با اين روايات چيست؟
پاسخ: مراد اين آيه، مال و فرزندى است که در خط الهى قرار نگيرند.
بنابراين دنيا مانند کليدى است که با حرکتى درب را قفل و با حرکت ديگرى درب را باز مىکند. مال حلال در دست افراد صالح، سبب قرب ودر دست ناهلان سبب گناه مىشود.
مال را کز بهر دين باشى حَمول
نعم مالٌ صالحٌ گفت آن رسول
چيست دنيا از خدا غافل شدن
نى قُماش ونقره وفرزند و زن
آب در کشتى هلاک کشتى است
آب در بيرون کشتى، پشتى است «1»