تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
إِنَّ الَّذِينَ کَفَرُوا بَعْدَ إِيمانِهِمْ ثُمَّ ازْدادُوا کُفْراً لَنْ تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ وَ أُولئِکَ هُمُ الضَّالُّونَ (90)
ترجمه
همانا آنانکه کافر شدند بعد از ايمانشان پس افزودند کفر را هرگز پذيرفته نشود توبه ايشان و آنگروه آنانند گمراهان..
تفسير
بعضى گفتهاند مراد آنکسانى هستند که کافر شدند بعيسى و انجيل بعد از ايمان بموسى و تورية پس زياد کردند کفر را به محمد (ص) و قرآن بعد از ايمان بآن در زمان جاهليت بواسطه علامات نبوت پس اصرار نمودند در کفر و عناد و طعن در دين و منع از ايمان و نقض عهد چنانچه به مردم ميگفتند مرتد شويد و برگرديد به مکه و مبالغه نمودند در کفر و نفاق وقتى که گفتند ميرويم بمکه منتظر ميشويم ببينيم کار اين مرد بکجا ميرسد يا برميگرديم و اظهار توبه مينمائيم و با او به نفاق رفتار مىکنيم و اين اشخاص چون توبه آنها از روى اخلاص نبوده حالشان مانند کسى است که در حال احتضار و معاينه موت توبه کند لذا توبه آنها قبول نميشود و ثابت بر ضلال و گمراهى خواهند بود ولى بنظر حقير اين قبيل اشخاص بواسطه کثرت معصيت و شدت جهالت و تراکم طغيان و کفر و عناد بکلى قلبشان فاسد ميشود که موفق بتوبه نمىشوند و خداوند هم ميخواهد همين را بفرمايد لذا نسبت ثبات در ضلالت را بآنها داده است و اينکه فرموده است توبه آنها قبول نميشود براى آنستکه چون مکرر وعده قبول توبه را داده و معلوم است که توبه اگر محقق شد قبول ميشود معلوم ميشود که مراد آنستکه اينها موفق بتوبه نميشوند و اگر اظهار توبه نمايند بايد مسلمين گول نخورند و نه پذيرند و بگويند توبه شما قبول نميشود مطلب دقيق است تامل لازم دارد پس
جلد 1 صفحه 455
اى برادر عزيز مبادا باميد توبه يا ساير توسلات مرتکب معاصى شوى زيرا که اگر قلبت بواسطه تراکم حجابهاى معصيت سياه و فاسد شد ميترسم موفق بتوبه نشوى و وقتى از بدبختى خود خبردار شوى که دسترس بهيچ جا نداشته باشى نميدانم چه بگويم از تأثير معصيت در تيرگى و فساد قلب بايد بخدا پناه برد شايد خودش کمک فرمايد در اصلاح حال بندگانش.