تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) کَذَّبَتْ ثَمُودُ الْمُرْسَلِينَ (141) إِذْ قالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ صالِحٌ أَ لا تَتَّقُونَ (142) إِنِّي لَکُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ (143) فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُونِ (144) وَ ما أَسْئَلُکُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ إِنْ أَجْرِيَ إِلاَّ عَلى‌ رَبِّ الْعالَمِينَ (145) أَ تُتْرَکُونَ فِي ما هاهُنا آمِنِينَ (146) فِي جَنَّاتٍ وَ عُيُونٍ (147) وَ زُرُوعٍ وَ نَخْلٍ طَلْعُها هَضِيمٌ (148) وَ تَنْحِتُونَ مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً فارِهِينَ (149) فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُونِ (150) وَ لا تُطِيعُوا أَمْرَ الْمُسْرِفِينَ (151) الَّذِينَ يُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ وَ لا يُصْلِحُونَ (152) قالُوا إِنَّما أَنْتَ مِنَ الْمُسَحَّرِينَ (153) ما أَنْتَ إِلاَّ بَشَرٌ مِثْلُنا فَأْتِ بِآيَةٍ إِنْ کُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ (154) قالَ هذِهِ ناقَةٌ لَها شِرْبٌ وَ لَکُمْ شِرْبُ يَوْمٍ مَعْلُومٍ (155) وَ لا تَمَسُّوها بِسُوءٍ فَيَأْخُذَکُمْ عَذابُ يَوْمٍ عَظِيمٍ (156) فَعَقَرُوها فَأَصْبَحُوا نادِمِينَ (157) فَأَخَذَهُمُ الْعَذابُ إِنَّ فِي ذلِکَ لَآيَةً وَ ما کانَ أَکْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ (158) وَ إِنَّ رَبَّکَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ (159) ترجمه‌ تکذيب کردند قوم ثمود فرستادگان را وقتى که گفت بآنها برادرشان صالح آيا نمى‌پرهيزيد همانا من براى شما پيمبرى امينم‌ پس بترسيد از خدا و فرمان بريد مرا و نميخواهم از شما بر آن هيچ مزدى نيست مزدم مگر بر پروردگار جهانيان‌ آيا واگذاشته ميشويد در آنچه هستيد اينجا ايمنان‌ در بوستانها و چشمه سارها و کشت‌ها و درختان خرمائيکه شکوفه آنها لطيف است‌ و ميتراشيد از کوهها خانه‌هائى با آنکه ما هرانيد پس بترسيد از خدا و اطاعت کنيد مرا جلد 4 صفحه 121 و اطاعت مکنيد فرمان تجاوز کنندگانرا آنانکه فساد ميکنند در زمين و اصلاح نميکنند گفتند جز اين نيست که توئى از زياد سحر کرده شدگان‌ نيستى تو مگر انسانى مانند ما پس بياور نشانه‌اى اگر هستى از راستگويان‌ گفت اين ماده شترى است براى آن نوبه آب است و براى شما نوبه روزى معيّن‌ و اصابت منمائيد آنرا ببدى پس بگيرد شما را عذاب روزى بزرگ‌ پس پى کردند آنرا پس گرديدند پشيمان‌ پس گرفت آنها را عذاب همانا در اين هر آينه آيتى است و نباشند بيشترشان گروندگان‌ و همانا پروردگار تو او است تواناى مهربان. تفسير خداوند متعال پس از پنج آيه که تفسير آنها در قصص سابقه گذشت نقل فرموده کلام حضرت صالح را بقوم خودش که بنام سر سلسله‌شان معروف بقبيله ثمود بودند باين تقريب که آيا تصوّر کرديد بهمين حال که در ناز و نعمتيد باقى و از حوادث دهر مصون و مأمون خواهيد بود نه چنين است باين حال واگذار نخواهيد شد اين نعمتها که در اين زمان خداوند بشما عنايت فرموده از قبيل باغها و چشمه‌سارها و کشتزارها و درختان خرما که شکوفه و غلاف خوشه‌هاى آنها لطيف و نرم و نازک است که کاشف از خوبى و نرمى و لطافت ميوه آن باشد در صورت تخلّف از امر الهى نيست و نابود خواهد شد و اين خانه‌هاى رفيعى که در کوهها با کمال استادى و مهارت براى خود ميتراشيد براى شما باقى نمى‌ماند و بعضى فرهين بحذف الف قرائت نموده‌اند يعنى با تکبر و نشاط و دلخوشى پس از خدا بترسيد و کارى نکنيد که موجب خشم خدا شود و اطاعت کنيد مرا که امر من امر خدا است و من بدون دستور او دستورى نميدهم و اطاعت نکنيد امر مردمان متجاوز را که رؤساء قوم بودند و غير از فتنه و فساد کارى نداشتند و آنها در جواب گفتند تو از کسانى هستى که زياد برايت سحر نموده‌اند بقدرى که عقلت زائل شده و قمى ره فرموده مراد آنستکه ميان تهى هستى مانند ساير افراد بشر و اگر پيغمبر بودى مثل ما نبودى و مؤکّد اينمعنى است که بعد از اين گفتند نيستى تو مگر بشرى مانند ما اگر راست ميگوئى معجزى بياور تا ما تو را تصديق نمائيم و جلد 4 صفحه 122 آنحضرت بتفصيلى که در سوره اعراف مستوفى گذشت براى آنها از کوه ماده شترى بيرون آورد که بنا شد آب رودخانه يک روز نوبه آن ناقه و يک روز نوبه آنها باشد و بهيچ وجه آنها مزاحم نوبه آن نشوند و آسيبى هم بآن نرسانند و فرمود اگر شما بآن تعدّى نمائيد بعذاب روز بزرگ که بزرگى آن براى بزرگى عذاب آن روز است معذّب خواهيد شد و آنها براى آنکه نميخواستند با آن هم نوبه باشند يکنفر از خودشان را مأمور بقتل آنحيوان نمودند و بقيّه با او کمک کردند و گوشتش را قسمت کردند و خوردند و پشيمان شدند وقتى که عذاب را معاينه نمودند که آنوقت پشيمانى سودى ندارد و توبه قبول نميشود و آن عذاب صيحه آسمانى يا زلزله زمينى يا بدنى بود که در سور سابقه مفصلا ذکر شده است و جمل اخيره مفسّره در قصص سابقه است و باغراضى که اخيرا بيان شد در ذيل هر قصه تکرار شده و خواهد شد و در نهج البلاغه است که همانا شريک ميکند مردم را در امرى رضا و سخط، ناقه ثمود را يکنفر از آنها پى کرد ولى خدا عذاب را بر همه نازل فرمود چون همه راضى بآن شدند و نسبت عقر را بهمه داد که فرمود فعقروها فأصبحوا نادمين و زمين آنها در اثر خسف شکسته و گداخته گرديد و نيز از آنحضرت روايت شده که اول چشمه‌ئى که جارى شد در زمين آن بود که خدا براى صالح عليه السّلام جارى فرمود و آبش را بنوبه براى ناقه و آنها مقرّر داشت و فرمود لها شرب و لکم شرب يوم معلوم.