تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
کَذَّبَ أَصْحابُ الْأَيْکَةِ الْمُرْسَلِينَ (176) إِذْ قالَ لَهُمْ شُعَيْبٌ أَ لا تَتَّقُونَ (177) إِنِّي لَکُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ (178) فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُونِ (179) وَ ما أَسْئَلُکُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ إِنْ أَجْرِيَ إِلاَّ عَلى رَبِّ الْعالَمِينَ (180)
أَوْفُوا الْکَيْلَ وَ لا تَکُونُوا مِنَ الْمُخْسِرِينَ (181) وَ زِنُوا بِالْقِسْطاسِ الْمُسْتَقِيمِ (182) وَ لا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْياءَهُمْ وَ لا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ (183) وَ اتَّقُوا الَّذِي خَلَقَکُمْ وَ الْجِبِلَّةَ الْأَوَّلِينَ (184) قالُوا إِنَّما أَنْتَ مِنَ الْمُسَحَّرِينَ (185)
وَ ما أَنْتَ إِلاَّ بَشَرٌ مِثْلُنا وَ إِنْ نَظُنُّکَ لَمِنَ الْکاذِبِينَ (186) فَأَسْقِطْ عَلَيْنا کِسَفاً مِنَ السَّماءِ إِنْ کُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ (187) قالَ رَبِّي أَعْلَمُ بِما تَعْمَلُونَ (188) فَکَذَّبُوهُ فَأَخَذَهُمْ عَذابُ يَوْمِ الظُّلَّةِ إِنَّهُ کانَ عَذابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ (189) إِنَّ فِي ذلِکَ لَآيَةً وَ ما کانَ أَکْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ (190)
وَ إِنَّ رَبَّکَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ (191)
ترجمه
تکذيب کردند اهل بيشه و جنگل خاصّى فرستادگان را
هنگامى که گفت بآنها شعيب آيا نمى‌پرهيزيد
همانا من براى شما پيمبرى امينم
پس بترسيد از خدا و اطاعت کنيد مرا
و نميخواهم از شما بر آن هيچ مزدى نيست مزدم مگر بر پروردگار جهانيان
تمام کنيد پيمانه را و نباشيد از زيان رسانندگان
و وزن کنيد با ترازوى راست
و کم مکنيد از مردمان چيزهاشان را و بتعدّى سعى نکنيد در زمين با آنکه باشيد فساد کنندگان
و بترسيد از آنکه آفريد شما را و خلق پيشينيان را
گفتند جز اين نيست که توئى از زياد سحر کرده شدگان
و نيستى تو مگر انسانى مانند ما و بدرستيکه گمان ميبريم بتو که از دروغگويانى
پس فرود آور بر ما پاره‌هائى از جانب آسمان اگر هستى از راستگويان
گفت پروردگار من داناتر است بآنچه ميکنيد
پس تکذيب کردند او را پس گرفتشان عذاب روز سايبانى از جنس ابر همانا آن بود عذاب روزى بزرگ
همانا در اين آيتى است و نباشند بيشترشان گروندگان
و همانا پروردگار تو او است تواناى مهربان.
تفسير
خداوند متعال بحضرت شعيب که مبعوث بر اهل مدين بود مأموريت ديگرى هم داد و آن ارشاد و انذار اهل أيکه بود که بيشه و جنگلى است از اشجار نرم و نازک پيچيده بهم و آنها بتکذيب او تمام انبيا را تکذيب نمودند
جلد 4 صفحه 125
چون اصول مرام پيغمبران متّحد است و همه مصدّق يکديگرند و مکذّب يکى از ايشان مکذّب همه است و اين وقتى بود که آنحضرت بدوا آنچه را انبياء سابق فرموده بودند فرمود و بعدا چون در ميان آنها کم فروشى و تعدّى بحقوق و اموال و قتل و غارت و فتنه و فساد رواج داشت فرمود تمام کنيد و پر نمائيد پيمانه را در وقت وفا و اداء مال غير و ضرر نرسانيد بکسيکه آنرا از شما خريدارى نموده و تحويل نگرفته بناقص گذاردن و پر ننمودن پيمانه در صورتى که بکيل معامله نموديد و بسنجيد متاع را با ترازوى راست درست عدل و کم و کسر نکنيد اشيائى را که مردم از شما خريدارى نمودند از ميزان استحقاق آنها بانواع حيله و مکر در صورتى که بوزن معامله نموده باشيد و طغيان نکنيد در زمين بفتنه و فساد و قتل و غارت و تعدّى باموال و نواميس مردم و قطع طريق بر آنها و امثال اينها و بپرهيزيد از غضب خداوندى که خلق فرمود شما و مردم قبل از شما را از آباء و اجدادتان و غير آنها و اهل ايکه که اجنبى از آنحضرت بودند لذا خداوند بر خلاف اقوام سابقه آنها را برادر نخوانده با کمال جرئت و جسارت گفتند تو از اشخاصى هستى که زياد برايت سحر نموده‌اند لذا عقلت زائل شده يا اجوف و ميان تهى مانند ساير مردم هستى و احتياج بخوردن و آشاميدن دارى و امتيازى از ما ندارى که پيغمبر خدا باشى و نيستى مگر بشرى مانند ما و ما گمان ميکنيم تو دروغگوئى باشى از دروغگويان عالم اگر راست ميگوئى پاره‌هائى از آسمان بر سر ما فرود آور که ما را نابود کند و بعضى کسفا بسکون قرائت نموده‌اند و در هر حال جمع کسفه بمعناى قطعه است و حضرت فرمود خداوند بهتر ميداند که اعمال شما چه اقتضا دارد اگر مقتضى براى عذاب فورى باشد البتّه شما را معذّب خواهد فرمود و چون تکذيب کرده بودند پيغمبر خدا را و اصرار بکفر داشتند خداوند همان مسئول آنها را مرزوقشان فرمود باين نحو که چند شبانه روز هوا را بر آنها بشدت گرم و حبس نمود که از منازل خودشان بيرون نميآمدند تا يکروز قطعه ابرى براى آنها نمايان شد که از آن احساس خنکى و روحانيّت ميشد لذا همه از منازلشان بيرون آمدند و زير آن جمع شدند ناگهان صيحه آسمانى رسيد و آن ابر مبدّل بآتش شد و بر سرشان
جلد 4 صفحه 126
ريخت و سوختند و خاکستر شدند و آن روز از بزرگترين روزهاى عذاب الهى بود و در آن سايبان ابرى نشانه قدرت خدا بود که چگونه ميتواند فورا خوشى را بنا خوشى مبدّل فرمايد و مسئول متجاسرين را بطرز شگفت‌آورى اجابت فرمايد و هميشه اکثريت در دنيا با کفار بوده و اهل ايمان کم بوده‌اند چنانچه گفته‌اند از اهل ايکه که در حوالى مدين بود کسى بحضرت شعيب ايمان نياورد ولى از اهل مدين جمعى ايمان آورده بودند و عزّت و رحمت خدا واضح و مبيّن است.