تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) فَکَذَّبُوهُ فَأَخَذَهُمْ عَذابُ يَوْمِ الظُّلَّةِ إِنَّهُ کانَ عَذابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ (189) فَکَذَّبُوهُ‌: پس تکذيب کردند شعيب را و مخالفت نمودند اوامر او را. فَأَخَذَهُمْ عَذابُ يَوْمِ الظُّلَّةِ: پس فرا گرفت آنها را عذاب روز سايبان که حق تعالى هفت شبانه روز آفتاب را به غايت گرمى و حرارت بر ايشان گماشت به مثابه اى که آب چاه و چشمه آنها به جوش آمد و نفسهاى آنها فرو گرفت، به درون خانه‌ها در آمدند؛ حرارت زياده شد، در سردابها و جاهاى خنک رفتند، فايده‌اى نبخشيد و گرما زياده شد؛ روى به بيشه نهادند هر يک پاى درختى افتاده از تاب گرما پخته مى‌شدند که ناگاه ابرى سياه در هوا پديد آمد و نسيم خنک از آن وزيد. اصحاب «ايکه» خوشدل شده يکديگر را صدا نمودند که‌ جلد 9 - صفحه 497 بيائيد تا در زير سايه اين ابر آسايش کنيم، همينکه تمام آنها در زير آن مجتمع شدند، آتشى از آن بيرون آمد و همه ايشان را بسوزانيد. إِنَّهُ کانَ عَذابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ‌: بدرستى که عذاب روز ظلّه بود عذاب روز بزرگ. نکته: اسناد عذاب به «يوم» به جهت ابلغيت و اشديت آن عذاب است. قول ديگر آنکه حق تعالى هفت شبانه روز گرما را بر ايشان مسلط فرمود تا نفسهاى آنها برگرفت، پس در ولايات آنها کوهى را امر فرمود تا از جاى خود حرکت کرد و مانند سايه در هوا بايستاد و در زير آن آبها و هواهاى خنک پديد آمد، يکى از آنها سايه را ديد به آنجا رفت، و در پيرامون آن کوه و چشمه‌ها آسايش نموده برگشت. ديگران را خبر داد، اهل شهر به هيئت مجموعى آنجا جمع شدند و هيچکس باقى نماند مگر آنکه در زير آن آمدند، يک مرتبه کوه بر ايشان وارد و همه را هلاک نمود. از قتاده و غير آن منقول است که حق تعالى شعيب را به دو گروه فرستاد: يکى اهل مدين و ديگرى اصحاب ايکه، اهل مدين به صيحه جبرئيل هلاک گشتند، و اصحاب ايکه به عذاب ظله. «1»